عبد القادر بن حمزة بن ياقوت الأهري
ديباچه 19
الأقطاب القطبية أو البلغة في الحكمة
أو از اشعريان ومعطله وكراميه ومشبهه ومعتزله يا أصحاب الاعتزال كه از آنها بد مىگويد ( 84 ) واز مشائيان ومتكلمان وظاهريان واباحيه وحلوليان وملاحده وفلاسفهء هند وبراهمه وتناسخيه ومجوس وثنويه وصابئه ونصارا ويهود ياد مىكند . در آن بندهايى از تفسير ابن عباس واخبار پيامبر وسخنان حكيم العرب علي ( ع ) وجعفر صادق ( ع ) آمده است ( فهرست نامها ) . شايد بتوان گفت كه ابهرى مانند سهروردى شهيد ميان دين وعقل وذوق آشتى داده وبه مسائل فلسفي از اين سه راه نگريسته است وفيلسوفان باز پسين از خوشهچينان خرمن دانش اين دسته از دانشمندان مىباشند . اين متن را از روى سه نسخه در اينجا مىبينيم : 1 - شمارهء 16696 كتابخانهء سنا نوشتهء در رجب 666 در 119 برگ 33 س كه از آغاز افتاده ونام مؤلف دران ديده نمىشود . اين نسخه كه در اين چاپ أصل قرار داده شده در فرهنگ إيران زمين ( 13 : 311 ) ونشريهء كتابخانهء مركزى دانشگاه ( 7 : 103 ) شناسانده شده است . در هامش آن عباراتى افزوده شده كه در دو نسخهء ديگر نيست ودر پايان اين چاپ آمده است . در راهنماى كتاب ( 12 : 589 و 20 : 207 ) ومجموعهء كمينهء افشار ( ص 170 - 171 ) هم يادى از اين كتاب هست . 2 - شمارهء 823 / 679 راغب پاشا در استانبول نوشتهء آغاز شعبان 870 از روى نسخهء نوشتهء از روى نسخهء مؤلف ونويسندهء آن بايد إيراني باشد يا آشناى به زبان فارسي كه تفسيرهاى فارسي زير سطرها آورده است يا اينكه در دست يك فارسي زبانى بوده وآنها را بر آن افزوده است . از روى همين نسخه است كه نهاد ككليك در 1969 در استانبول آن را به چاپ عكسي رسانده است با ديباچههايى بعربي وانگليسى وتركى . أو پنداشته است كه كتاب از ابن عربى است با اينكه أو فارسي نمىدانسته وشعر سنائى وخيام نخوانده است ودر اين نسخه هم نامى از ابن عربى نيست . ككليك مىگويد كه من در سرگذشتى كه براي ابن عربى وبراي قونوى نوشتهام اين كتاب را از أو دانستم . در كنگرهء جهانى بيستم وهفتم خاورشناسى سال 1967 ( ص 254 چاپ 1971 ) هم ككليك اين