آن دو مناظرات ومناقشاتى هم رخ مىدهد « 1 » ؛ پس هنگامى كه از شهاب الدّين دربارهء فخر رازي مىپرسند ، پاسخ مىدهد : « ذهنه ليس بمحمود » ، در حالي كه پاسخ فخر الدّين به پرسش چگونه ديدن سهروردى چنين است : « ذهنه يتوقّد ذكاء وفطنة » « 2 » . 3 - 1 . در مراغه ، سهروردى از مجد الدّين جيلى أصول فقه وحكمت را مىآموزد ؛ ومىدانيم كه جيلى از متكلّمان متأثر از مكتب مشاء وشهرتش بيشتر به فقه بوده تا به حكمت . 4 - 1 . بنا بر نقل منابع ، أو پس از بهره‌گيرى از محضر جيلى ، به سبب شوق فراوانش در آموختن معارف عصر خود ، به سير وسلوك در آفاق مىپردازد . نخست به أصفهان مىرود ودر اين شهر كتاب البصائر النصيريه « 3 » ، تأليف عمر بن سهلان ساوى ، را نزد ظهير الدّين فارسي مطالعه مىكند ؛ وچنان كه شهرزورى به درستى آورده ، اين رساله در آراء أو بس مؤثر مىافتد « 4 » ؛ گاه در تأييد وگاه در مخالفت وانتقاد « 5 » .

--> ( 1 ) . P . Kraus , « Les Controverses de Faktu al - Din al - Razi » , Bulletin de l'Institut d'EgyPte , Vol 19 , 1937 , P . 194 . ( 2 ) . اين مطلب را شهرزورى نقل كرده است . ( 3 ) . گفتنى است كه ساوى در اين رساله وعدول از روش ابن سينا در كتاب شفاء ، از مدل به دست‌دادهء أو در إشارات وتنبيهات ومحقق المشرقيين ونجات پيروى مىكند . ( 4 ) . شهرزورى ، نزهة الأرواح ، ترجمهء تبريزى پيشين ، ص 458 . ( 5 ) . چنان كه رأى ساوى در باب مقولات ودر كتاب المقاومات نقل كرده وبه رأى خويش نزديك مىداند ؛ امّا در باب مسألهء وجود وماهيّت در كتاب المشارع والمطارحات بر أو مىتازد . نك : شهاب الدّين يحيى سهروردى ، مجموعهء مصنّفات شيخ اشراق ، به كوشش هانرى كربن ، تهران ، 1373 ش ، ج 1 ، صص 146 ، 343 - 364 .