جدّيّت وكوشش در پى دانش وجستجوى معرفت بود . نگاهى گذرا به دوران زندگى أو در اين باره ما را از تفصيل سخن بىنياز مىكند . 1 - خاندان . پدر طوسي وجيه الدّين محمّد از فقيهان شيعهء اماميّهء اثنى عشرى واز محدّثان است . وبه كار علمي وخدمات ديني واجتماعي مىپرداخته است . 2 - ولادت . أو در هنگام طلوع خورشيد ، روز يك شنبه ، يازدهم جمادى الأولى در سال 597 در طوس ، پا در اين جهان گذارده است . ودر دامن محبت پدر ومادر مزهء شيرينى زندگى وزيستن با خويشان وخانواده را چشيده است . 3 - دانش‌آموزى . در كودكى ، درس قرآن مجيد ودانشهاى أدبي وفقه وحديث از پدر فرا گرفت ، ومقدّمات علوم منطق وحكمت وتفكّرات عقلي را از دائى خوش نور الدّين علي بن محمّد الشّيعىّ آغاز كرد ، وهمزمان از دانشهاى رياضى از حساب وهندسه وجبر وهيأت در نزد كمال الدّين حاسب بهره برد . وسپس به نيشابور ، شهر دانش وفرهنگ در آن عصر رفت ، ودرس طبّ وپزشكى را از قطب الدّين مصرى كه أو خود شاگرد فخر الدّين رازي بوده آموخت . وحكمت را نزد فريد الدّين داماد نيشابورى ، كه أو از صدر سرخسى از أفضل غيلانى از أبو العبّاس لوگرى از بهمنيار ، از ابن سينا گرفته بوده ، به شاگردى نشست . وسپس به قصد طلب علم ، به سرزمين رى وعراق رفته ، در محضر كمال الدّين مصرى رياضيّات عالي خواند ونزد معين الدّين سالم فرزند بدران مصرى كتاب غنية النّزوع در دو علم أصول وفروع بياموخت ، ودر سال 619 اجازهء روايت گرفت . وبا ابن طاوس وابن ميثم بحراني در درس أبو السعادات أصفهاني مشاركت داشت ، وعلم حديث را از دايى پدرش نصير الدّين عبد اللّه ، از عفيف الدّين محمّد از على قمى از شيخ الطائفة ، محمّد بن حسن طوسي ، واستادان ديگر تا سيّد مرتضى وشيخ مفيد سلسلهء حديث را پيوند داد . وهم در اين زمانها به تدريس علوم مختلف به جويندگان دانش اشتغال داشت . 4 - در ميان اسماعيليّه . در پى يورش مغولان به سرزمينهاى شرقي در حوزهء