أبو علي سينا

ديباچه 89

النجاة من الغرق في بحر الضلالات

أو در تحصيل ( ص 817 ، ص 592 ترجمه ) از أو بدينگونه ستوده است : « وقد يصح ان يوجد لشخص فطرة عقله الهيولاني قريبة من العقل بالملكة يدرك المعقولات بحدس غنى عن الفكرة الطويلة والتعلم وقد شاهدنا من هذه حاله وهو مصنف هذه الكتب ، فقد نال العلوم الحكمية في عنفوان شبابه في مدة يسيرة على تشتت العلم في ذلك الوقت ولو كانت هذه العلوم مرتبة هذا الترتيب لكان ادراكه لها في تلك المدة معجزة وقد يدلك على صحة ذلك الموجود من تصنيفاته في السن الذي ذكرنا ببلاده وحيث كان منشأه » كه فارسي كهن آن چنين است : « ودرست بود كه مر شخصي را فطرت عقل هيولانى قريب بود به عقل ملكه وأو معقولات را ادراك كند به حدس غنى از فكرت طويل وتعلم وما اين حال ديده‌ايم از مصنف اين كتابها در عنفوان شباب در مدتي اندك با تشتت علم ، در ان وقت حظى عجيب داشت از جملهء علوم ، تا بدان حد كه اگر در ان وقت آن علوم اين ترتيب بودى كه اكنون است ، ادراك أو در اين مدت اندك چيزى بس بديع بود . ودليل بر اين سخن تصنيفهاى أو است ، آنچه مشهور است وآنچه مخزون است در بلاد أو كه كساني كه آن كتابها در دست ايشان است ضنتى كنند به آن هر چه تمام‌تر » . آنچه بهمنيار در اينجا آورده است انگار كه سخن استادش در دانشنامه را در طبيعيات در « پيدا كردن حال نفسهاى قوى » ( ص 144 ) به عربى درآورده است . أو مىگويد : « ماكس را ديديم كه . . . ورا به بسيار خواندن كتابها رنج نبايستى بردن واين كس را به هيجده سالگى يا نوزده سالگى علوم حكمت . . . معقول شد چنان كه ديگرى چون خويشتن نديد بس از ان سپس سألها بماند وچيزى بيشتر نيفزود بر ان حال أول ودانند كه هر يكى از اين علمها سألها خواهد به آموختن » من در گفتارم « نكته‌هايى در سرگذشت ابن سينا وداستان سرگذشت » در فرهنگ إيران زمين ( 2 : 69 - 73 ) آنچه در نوشته‌هاى ابن سينا وديگران دربارهء سرآمد بودن أو آمده است آورده‌ام . 2 - فقيه أبو عبيد جوزجانى گزارندهء حي بن يقظان ورسالهء قدر هر دو به فارسي كه ابن سينا بدو نامه‌اى نوشته ورسالهء الانتقاد وى براي أو است ( مهدوى 16 و 34 ) . 3 - أبو عبد الله معصومى درگذشتهء نزديك سال 450 كه أستاذ رسالهء عشق را براي أو ساخته است وأو در پاسخ به پرسشهاى بيرونى دستى داشته است