أبو علي سينا

ديباچه 80

النجاة من الغرق في بحر الضلالات

در توفيق التطبيق ( ص 55 ) از أو يادى نيست . در نسخه‌هاى پنجگانهء نجات وشفاء نامى از عامري نيست جز در چاپ 1331 نجات . 17 - پاسخ به خواجهء همدان گويا قاضى عبد الجبار همداني دربارهء هستى كلى كه يك بار من آن را در فرهنگ إيران زمين ( 1 : 1 ص 102 - 110 ) ويكبار هم آقاى احسان يارشاطر در 1332 چاپ كرده‌ايم . از ديباچهء اين دو چاپ برمىآيد كه سه نسخه در دست‌رس بوده است ، نسخه‌هاى آن را از روى تاريخ چنين مىتوان برشمرد : 1 - ملك 23 / 4694 برگ 208 - 211 نوشتهء 24 - 1021 . 2 - إلهيات تهران 6 / 242 ب ( 1 : 144 و 554 ) برگ 30 ب - 31 پ از 1057 تا 1061 . 3 - سنا 23 / 1255 ( 164 - 169 ) نوشتهء 1091 ( 2 : 190 ) 4 - سپهسالار 60 / 2912 برگ 268 - 269 نوشتهء 1266 ( 5 : 9 ) 5 - سپهسالار 23 / 1216 برگ 112 / 114 ب نوشتهء 1277 ( 5 : 9 ) 6 - دانشگاه 3 / 367 ( 3 : 47 - 54 ) تازه است ونوشتهء از روى نسخهء سپهسالار . ابن سينا را سروده‌هايى هم بوده واز ارجوزه‌هاى أو در منطق واخلاق وپزشكى هم ياد كرده‌اند ( مهدوى 15 - 28 و 37 ) أو را نگارشى است در لغت بنام لسان العرب ( م 104 ) كه شايد از فارابى در الأسئلة اللامعة والأجوبة الجامعة پيروى كرده باشد ( ص 95 - 115 الملة چاپ محسن مهدى ) جز نسخهء ملك ش 24 / 4693 كه آقاى يارشاطر آن را از روى آن چاپ كرده است ، نسخهء ديگرى در مجموعهء A 343 / 34 لنينگراد هست ( ملانژارياتيك سال 1860 ، 4 : 34 - نشريه 10 : 333 ) از ديباچه‌هاى منطق شفاء والحكمة المشرقية برمىآيد كه ابن سينا مىخواسته است يادداشتهايى دربارهء نگارشهاى خويش داشته باشد كه آنها را « لواحق » ناميده است . از آنها است « آلات رصديه » ( مهدوى 1 ) كه آن را لواحق مجسطى خوانده‌اند . ابن سينا در الانصاف ( مهدوى 35 ) والحكمة المشرقية ( م 63 و 160 ) والمباحثات ( ص 145 و 193 و 228 چاپ بدوي ) از باختريان وخاوريان ( المشرقيون ، المغربيون ) ياد كرده است ، گمانه‌هايى دربارهء شناخت اين دو گروه