« پرى كوسمو » PeriKosmou وبه لاتينى DeMondo مىگويند ودفتر زرين يا الذهبية هم خوانده مىشود ، سرگيوس راش عينا در سدهء ششم آن را به سريانى درآورده كه در لايبتسيك در 1858 چاپ شده است ، ترجمهء ارمنى هم دارد . عيسى بن إبراهيم نفيسى متطبب آن را از سريانى به عربى برگردانده است . مسعودى در التنبيه والاشراف نگارش 345 ( ص 201 چاپ دخويه ) وابن الفقيه در البلدان از گفتهء أبو يحيى مروزى ( ص 263 فهرست ابن النديم چاپ فرنگ ) وابن فاتك ( ص 233 ) وابن أبي اصيبعه ( 1 : 69 ) وبيرونى در الهند ( ص 115 چاپ زاخائو وترجمهء آن 1 : 232 ) از ان ياد كرده‌اند . لريمر Lorimer آن را در 1933 در پاريس چاپ كرده است . ترجمهء فارسي آن از احمد آرام در عامري نامه ( ص 1 - 40 ) چاپ شده است . نسخه‌هاى عربى آن : أياصوفيا 19 / 4260 نوشتهء 714 از برگ 96 پ وفاتح 4 / 5323 نوشتهء 716 از مترجمى گمنام از سريانى ويهودا در پرينستن 21 / 308 نوشتهء 677 برگهاى 295 پ - 305 وترجمهء عيسى بن إبراهيم نفيسى متطبب از سريانى ودانشگاه تهران 5469 برگهاى 36 پ - 41 پ كه در آغاز مانند فاتح است ولى بخش 6 و 7 را ندارد واز سدهء ششم است وكوپرولو 1608 برگهاى 182 - 189 ( سزگين 6 : 71 - پترز 61 - قفطى 250 - نشريه 10 : 30 - فهرست ماخ 2989 - ) اشترن Stern دربارهء آن دو گفتار دارد . نيز گفتار گريناچى در BEO 91 : 96 ( 4 - الكون والفساد « پرى گنسئوس كي فترأس » كه سومين دفتر طبيعيات أرسطو است ودر دو گفتار است . يوحناى فيلوپونس بر ان گزارشى دارد كه در 1897 چاپ شده است ، توماس آكوئيناس وزارابلا نيز آن را گزارش كرده‌اند . الكون والفساد را حنين بن إسحاق از يوناني به سريانى درآورده وإسحاق آن را از سريانى به عربى برگردانده است ، دمشقي وابن بكوس هم آن را ترجمه كرده‌اند . قسطا بن لوقا دفتر يكم آن وگويا با گزارش إسكندر بر آن را ترجمه كرده است ، ترجمهء عربى آن هنوز بدست نيامده است . نسخهء A 1584 / 4 ) 4 : 083 ش 8688 ) و 25 / 1158 گوتا ( مهدوى 151 ) شايد گزيدهء آن باشد . گزيدهء ابن رشد از ان را اكنون چاپ شده داريم وأو در ان برهاني از فارابى مىآورد كه گويا از فن برهان أوسط أو باشد ( ص 16 چاپ هند ) اين گزيده ترجمهء عبرى دارد .