18 - أبو البركات بغدادي در المعتبر از الهى سخن داشته‌اند پنج دفتر در الهى 1 - مقالة لثاوفرسطس في ما بعد الطبيعة كه در نه فصل است ودر ان از پاره‌اى از مسائل الهى أرسطو مانند جهان ديدنى ودريافتى وجنبش وهستى ومادة وصورت ومبادى ونيكى وبدى سخن مىرود واز انديشهء فيثاغورس وأفلاطون خردگيرى مىشود . ان را إسحاق بن حنين ترجمه كرده ونسخهء آن در ملك 1 / 5925 برگهاى 1 - 14 واز سدهء 5 ودر بادليان 16 / 95 اوسلى ( 1422 ) از سدهء 11 ( فيلمها 1 : 558 ) هست . 2 - ثابت بن قرة حراني ( 221 - 288 ) را نگارشى است كه در ان از آنچه أرسطو در ما بعد الطبيعة بروش برهاني وجز آنچه كه به روش اقناع آورده گفتگو وآنها را گزيده براي أبو القاسم بن عبيد اللّه وزير ياد كرده است . نسخهء آن در شمارهء 12 / 4832 اياصوفيا برگهاى 60 پ - 62 پ هست ( فهرست كراوزه ص 456 ) عنوان آن چنين است « مقالة ثابت بن قرة في تلخيص ما اتى به ارسطوطاليس في كتابه فيما بعد الطبيعة مما جرى الامر فيه على مساقة البرهان سوى ما جرى من ذلك مجرى الاقناع كتبها للوزير أبى الحسين القسم بن عبد اللّه » سپس گفته است : « انما عنون أرسطاطاليس كتابه هذا فيما بعد الطبيعة لأنه قصد فيه البحث عن جوهر غير متحرك وغير قابل للشوق إلى شئ خارج عن ذاته » . أو درين رساله بيشتر از « محرك أول » سخن مىدارد . ( فهرست فيلمها 1 : 468 ف 437 ع 875 ) 3 - شرح مطاطافوسيقا يا شرح الألف الصغرى از يحيى بن عدي ( فهرست گرهارد اندرس 38 ) كه شادروان أستاذ سيد محمد مشكات در 1343 در تهران وعبد الرحمن بدوي در رسائل فلسفية از روى دو نسخهء بوهار وتاشكند با آوردن ترجمهء إسحاق واسطاث در هامش در بنغازى در 1973 چاپ كرده‌اند . نسخه‌هاى آن : دانشگاه 1 / 292 ( 3 : 155 ) و 12 / 4901 ( 14 : 3974 ) كه از ان الفت أصفهاني بوده است ، مدرسهء مروى در رسائل أكابر حكماء ش 875 ، ملى 6 / 1382 ( 9 : 384 ) ، مجلس 1382 برگ 447 - 476 و 15 / 1376 طباطبائى ص 13 / 133 - 180 ، فرهنگ أصفهان 7 / 2813 برگ 76 پ - 95