أبو علي سينا
ديباچه 43
النجاة من الغرق في بحر الضلالات
أفلاطون در جمهورى يا سياست ) a 535 , G 205 , VII - VI ( وأرسطو در الهى ) E 1 ( فلسفهء الهى را فلسفهء نخستين دانستهاند . أفلاطون در همان جمهورى بند 521 تا پايان دفتر هفتم با بررسى از دانشهاى رياضى وهندسه ومجسمات وستارهشناسى وموسيقى به اينجا مىرسد كه آن دانشى بتواند جان را به جهان هستى راستين برساند وفلسفه را بسازد همان ديالكتيك مىباشد ( گزيدهء جمهورى ابن رشد ترجمهء رزنتال 201 - ديباچهء ترجمهء جمهورى از باكو 42 وشامبرى 83 - ديباچهء ترجمهء انگليسى الهى أرسطو از تردنيك ص 25 ) چگونگى نگارش متافيزيك إسكندر افروديسى مىگويد كه أرسطو دفترهاى الهى را با هم آورده ولى اودموس آنها را جدا كرده است . اسكلپيوس مىگويد كه وى همهء دفترهاى آن را به اودموس داده بود ولى أو خود را شايسته ندانست كه نگارشى به اين بزرگى وگستردگى را خود بيرون دهد وپس از مرگ أو با گم شدن برخى از بخشهاى آن دانشمندان اسكولاتيكوس جاى آن گمشدهها را با گذاردن بندهايى از دفترهاى ديگر پر كرده وبدانگونه كه مىپسنديدند بدانها سر وسامانى دادند . در سخن اسكلپيوس نكتهايست كه بگفتهء زلر نبايد از روزگار اودموس باشد وبخشهاى الهى با ديگر نگارشهاى أرسطو هرگز آميخته نشده است . پس سخن أو را چندان ارزشى نيست وگفتهء إسكندر را ارزش بيشترى است ، اودموس گويا در نشر الهى واخلاق دخلى داشته است در فهرست ديوگنس لائرسيوس ) VI 21 ( كه از فهرست هرميپوس گرفته شده است تنها از دفتر دال ( دلتا ) بنام « پساخس لگومنن » ( واژههاى مشترك ) ياد شده است ( ش 36 ) . در فهرست مناگيانا ( هسوخيوس ) به نام « متافوسيكا كاپا » ( ش 111 ) ودنبالهء آن به نام « تيس متافوسيكا يوتا » ( ش 154 ) واين دو روى هم نوزده دفتر ( 10 + 9 ) نشان مىدهند . در فهرست پتولموس خنس ( نزديك 100 ) كه در تاريخ الحكماء قفطى هم ديده مىشود ( ص 45 ) از ان ياد شده كه سيزده دفتر است . نام « متافوسيكا » ( فراسوى گيتى ) را نخستين بار در نوشتهء نيكولائوس