12 . آن كدام . . . اوّلا . . . ثانيا حاصل تقسيم حاصل ضرب آن دو عدد بر تفاضل آن دو عدد از يكديگر برابر است ؟ ( جواب 3 و 7 ) قدماي رياضيّون ، در يك معادله ، جملهء معلوم ) a ( را عدد ( ودر حالت جمع اعداد / آحاد ) مجهول درجهء اوّل ) x ( را شئ ( جذر / ضلع ( وأشياء / جذور / أضلاع ) مجهول درجهء دوم را مال ( ودر حالت جمع أموال ) مجهول درجهء سوم را كعب / مكعب ( ودر حالت جمع مكعبات ) ودرجات بالاتر مجهول را تكرار مال وكعب ( مكعب ) قرارداد كرده‌اند . در حدود نيمهء سدهء چهارم هجرى قمري ( شايد هم پيشتر ) يكى از رياضيّون متفنّن ؛ كه وى را به اسم ورسم نمىشناسيم ، گونه‌يى از « مسائل مجموع ده » را ، اين چنين طرح كرد : « آن كدام دو عدد هستند كه اوّلا مجموع آنها ده است ، ثانيا مجموع حاصل تقسيم عدد بزرگتر بر عدد كوچكتر ومربّعات آن دو عدد ، برابر هفتاد ودو است ؟ » . وبسيارى از رياضيّون نام‌آور آن دوران ، همچون أبو سهل كوهى وأبو الوفاى بوزجانى وأبو حامد صغانى ( چغانى ) از حلّ اين مسأله عاجز ماندند . اين مسأله ، يك راه حلّ استقرايى - استدلالي دارد : اعدادى را كه مجموع آنها 10 باشد به تفكيك اعداد كوچكتر از اعداد بزرگتر مينويسيم : رديف / عدد كوچكتر / عدد بزرگتر / مجموع 1 / 0 / 10 / 10 2 / 1 / 9 / 10 3 / 2 / 8 / 10