خود وبه تفسير وتأويل به رأى ) مكنون سرّ أو آشكار گردانيدند ، بر نفس خويش بترسيد ، وعنان خامه وزبان باز كشيد . . . » . خيّامى ميان همهء دانشيان وعالمان إيراني ، مظلومترين آنان است . گر چه ، چنان كه بررسى سراسر تاريخ إيران حكايت از آن دارد كه همهء دانشى مردان ، در زمان خود ، گرفتار شبه عالمان وخرده دانشيان بوده‌اند ، ولى اين بخت را داشته‌اند كه وقتي از قفس تن رها شدند ، يادشان نيز فراموش شد ، ولى خيّامى چه در زنده بودنش ، وچه پس از مرگش ، در اين تقريبا نهصد سال أخير ، پيوسته مورد آزار « خواصّ گونه » ها بوده است . به نامش رباعي جعل كردند وسفينه‌ها را از دو بيتيهاى سخيف به نام أو مشحون نمودند ، به جاى آنكه مدرسه‌يى ( يا به زمان ما دانشكده‌يى يا كتابخانه‌يى يا مركزى براي تحقيقات لا أقل رياضى ) به نام أو كنند ، ميخانه‌ها را به نام أو « خيّام » كتيبه كردند . « خواصّ گونه » ها ، مجموعه‌هاى دستنوشت از رباعيّات جعلى منسوب به أو ، به تاريخهاى بس دور جعل كردند وبا فروش ودلّالى فروش آنها كيسه انباشتند . هر مرد پير ( به اصطلاح زنده ياد صادق هدايت : ) پولمند ، ميان اين همه سرشناسان تاريخ إيران ، به خيّام پرداخت . نظامى پزشك بازنشستهء پولمند ، به جاى آنكه كتابي در پزشكى بنويسد يا پولش را صرف مؤسّسه‌يى براي بيماران كند يا يك يا چند محقّق را در يافتن دارويى به سرمايه يارى كند ، سفارش كشيدن تابلوهاى مينياتور از روى رباعيّات جعلى ميدهد وآن همه را به نام « خيّام » « ميچاپد » ! . پزشك بازنشستهء پولمند ديگرى ، به جاى آنكه كتابي در زمينهء تجربيّات خود در « جرّاحى قلب » بنويسد ، يا يك كتاب مفيد پزشكى را به فارسي ترجمه كند ، پول ووقتش را به ترجمهء مجدّد ومجدّد ومجدّد رباعيّات جعلى منسوب به خيّام صرف مىكند .