حكمت را از نظري وعملي بر طبق تقسيم أرسطو در بر گرفته ، وبا أهم مزاياى إيراني آن علم آراسته است ؛ يا : دائرة المعارفي است - كه نخست در فضيلت دانش - ودانشجويى - ودانش‌آموزى ، سخن رانده ؛ سپس دوازده رشته علم كه يك نفر حكيم را در قرن هفتم بكار بوده به قسمي گرد آورده كه در بسيارى از اين علوم رسالهء مفرد هم بدين خوبى در دست نيست . » ( 74 ) - كتاب « نزهة الأرواح » در تاريخ فلسفه حاوي شرح حال وآراء 130 تن فلاسفه مىباشد . آقاى سيد خورشيد احمد ، مصحح متن عربى اين كتاب شرح مبسوطي از آن را در مقدمهء خود نگاشته‌اند ، آراء مستشرقين ، از جمله ادوارد زاخاو ، مصحح ومترجم « الآثار الباقية » بيرونى ، را در بارهء اين كتاب معظم تاريخ فلسفه بيان داشته‌اند . ر . ك . : « نزهة الأرواح وروضة الأفراح في تاريخ الحكماء والفلاسفة » ، تصحيح السيّد خورشيد احمد ( حيدرآباد : دائرة المعارف العثمانية ، 1976 ) ، صص : ط - لد . ( 75 ) - شهرزورى داراى رساله‌اى است به نام « مدينة الحكماء » ونسخه‌اى از آن در كتابخانهء مجلس ، تهران ، موجود است . رسالهء دوم « شجرهء إلهية : في الاخلاق والتدبير والسياسات » هم در حكمت عملي است . ر . ك . : فهرست مطالب نسخهء خطى كتاب مذكور در مقدمهء حاضر . رسالهء دوم « شجرهء إلهية » در علم منطق است ، ورسالهء چهارم در علم طبيعي ، ورسالهء پنجم در علوم الهى . رسالهء ديگرى هم از وى در علم الهى موجود است به نام « الرّموز والأمثال الإلهية في الأنوار المجرّدة الملكوتية » ( قاهره ، مخطوط ، رقم 249 ) . نيز ر . ك . : هانرى كربن ، « تاريخ فلسفهء اسلامى » ، ترجمهء دكتر أسد الله مبشرى ( تهران : أمير كبير ، 1361 ) ، ص 289 ؛ أيضا ، ر . ك . : كريم نيرومند ، « تاريخ پيدايش تصوف وعرفان ، بخش دوم : تاريخ عرفا وحكماى استان زنجان » ( زنجان : كتابفروشى زنجان ، 1364 ) ، ص 588 . آقاى نيرومند تحقيق جامعي پيرامون زندگانى شهرزورى كرده‌اند ، والحق به تمام منابع موجود رجوع كرده وأحوال وى را استادانه شرح نموده‌اند . ( 76 ) - آقاى منوچهر صدوقى دوران پس از سهروردى تا ظهور صدر الدين شيرازي ، صدر المتألهين ، را « دوران فترت » ناميده واضافه كرده‌اند كه : « أواخر دورهء فترت آراسته است به ظهور ميرفندرسكى صاحب قصيدهء حكميّهء شهيره ، ومير داماد صاحب قبسات ؛ واين روزگار را توان با عهد ظهور صدر المتألهين يكى انگاشت يا از مقوّمات آن پنداشت . » ر . ك . : كتاب كم نظير آقاى منوچهر صدوقى ، « تاريخ حكماء وعرفاء ومتأخرين صدر المتألهين » ، ( تهران : انجمن اسلامى حكمت وفلسفهء إيران ، 1359 ) ، ص 91 . ( 77 ) - جهت كسب اطلاع بيشتر از تقسيمات علم الهى ، ر . ك . : محمد حسين فاضل تونى ، « إلهيات » ، ( تهران ، 1333 ) ، ص 1 . ( 78 ) - همان . ( 79 ) - ر . ك . : nehcilginoK red essenhciezreV - netfirhcsdnaH nehcsibarA eiD , tdrawlhA . W Bibliothmk zu Berlin .