3 - مدينهء ضالّه . هر يك از اين مدينه‌ها داراى خصوصياتى است كه اين مقدمه ظرفيت پرداختن كامل به آنها را ندارد . اجمالا ، مدينهء فاضله اجتماعي است از كساني كه براي كسب خيرات واز ميان بردن رذايل گرد هم آمده‌اند ودر دو چيز اشتراك دارند : 1 - اشتراك در انديشه ورأى ، مثل اعتقاد همگان به مبدأ ومعاد . 2 - اتفاق در افعال ، يعنى كارهايى كه انجام مىدهند ، در جهت تحقق كمال انساني ودر قالب حكمت است وبا قوانين عدالت اندازه‌گيرى شده است وعلى رغم اختلافات اشخاص ، جامعه در يك مسير وبه سوى يك غايت حركت مىكند . مؤلّفه‌هاى مدينهء فاضله كه أركان آن محسوب مىشوند عبارتند از : 1 - أفاضل ، كه عبارتند از حكيمان وصاحبان رأى وانديشه . 2 - سخنوران ( ذوى الألسنة ) ، كه عبارتند از گروهى كه عامه را به سوى ديدگاههاى گروه أول هدايت مىكنند ، مثل شعرا واديبان وأهل فقه وكلام وأمثال آنان . 3 - اندازه‌گيران ( مقدّرين ) كه قوانين عدالت را در جامعه سامان مىدهند وداد وستدها را معين مىكنند مثل مهندسان وحسابداران . 4 - مجاهدان ، كه عبارتند از نيروهاى نظامى حافظ مدينه از تجاوز ديگران . 5 - سرمايه‌ورزان « 1 » ، كه عبارتند از همه كساني كه امر معيشت جامعه توسط آنها سامان مىيابد ؛ مثل تاجران وپيشه‌وران وصنعتگران . رؤساى مدينه در سلسله مراتب از بالاترين تا كوچكترين داراى شرايط وخصوصياتى هستند . رياست عالي مدينه فاضله با حكيمى است كه واجد شرايط چهارگانه - حكمت ، تعقل تام ، داشتن قدرت بيان كافى براي اقناع ، وتوانايى لازم براي جهاد و

--> ( 1 ) . همين رساله ، ص 104 : « المرتّبون للأقوات . . . . يسمّون بذوي الأموال » بنا بر اين « نان‌آوران » يا « مال داران » هم مىتوان تعبير كرد . مصحح « سرمايه‌ورزان » را برگزيده است .