[ أنحاء پرستش اعراب جاهليت ] 1 ) منكران خالق و بعث و اعاده : اين گروه كساني بودند كه منكر آفريننده و رستاخيز و بازگشت بودند ، و مىگفتند « طبع » زنده كننده ، و « دهر » فانى كننده است . و خداى تعالى در قرآن كريم ، ازين طايفه خبر مىدهد ، آنجا كه فرمود : وَ قالُوا ما هِيَ إِلّا حَياتُنَا الدُّنْيا نَمُوتُ وَ نَحْيا وَ ما يُهْلِكُنا إِلَّا الدَّهْرُ 45 : 24 [ 1 ] ( و گفتند : نيست مگر زندگاني ( اين ) دنيا ، ما مىميريم و زنده مىشويم ، و هلاك نمىكند ما را ، مگر « زمانه » . ) اين آيه اشارت دارد بر اينكه آن گروه از عرب جاهلى سبب حيات و موت را بر طبايع محسوسه مقصور مىداشتند ، و به تركيب طبايع و تحليل عناصر بقا و فناى عنصري محصور مىشمردند پس جامع را « طبع » ، و مهلك را « دهر » مىگفتند . و خداى تعالى در رد گفتار و پندار آنان فرمود : وَ ما لَهُمْ بِذلِكَ من عِلْمٍ إِنْ هُمْ إِلّا يَظُنُّونَ . 45 : 24 [ 2 ] ( و نيست مر مشركان را بدين ( گفته و پندار ) هيچ دانشى جز آنكه گمان مىبرند . ) ازين گذشته در آيات ديگر در سور قرآنى با دلايل و نشانه‌هاى فطري و طبيعى ، گمان و پندار آن گروه رد شده است [ 3 ] . 2 ) منكران بعث و اعاده : گروه ديگر از عرب ، به خالق و ابتداى خلق و ابداع اقرار داشتند ، اما بعث و اعاده را انكار مىكردند . و ايشان كساني بودند كه قرآن از حالشان چنين خبر مىدهد : وَ ضَرَبَ لَنا مَثَلًا وَ نَسِيَ خَلْقَهُ قال من يُحْيِ الْعِظامَ وَ هِيَ رَمِيمٌ 36 : 78 [ 4 ]

--> [ 1 ] قرآن 24 : 45 . [ 2 ] قرآن 24 : 45 . [ 3 ] قرآن كريم ، سورهء اعراف - آيهء 184 ، و سورهء نحل : آيهء 48 ، و سورهء فصلت : آيهء 9 ، و سورهء بقرة : آيهء 21 [ 4 ] قرآن كريم ، 78 : 36 .