ابن الكلبي

64

كتاب الأصنام ( تنكيس الأصنام )

بر چيزى از مصنفات هشام دست يابد ، و پس از آن همه كوشش و كاوش بر هيچيك از كتب برشمرده شده و سودمند وى ، مگر خلاصه‌اى از كتاب جمهرة النسب ، و انساب خيل و كتاب الأصنام دست نيافت ، و سعى ساير دانشمندان آسيا و اروپا نيز در اين باره به جايى نرسيد . بدين ترتيب مىنگريم غالب مصنفات پسر كلبى كه حاصل رنج و كوشش قريب يكصد سال تتبع و تحقيق اين پدر و پسر ( محمد و هشام ) مىباشد از بين رفته ، و اكنون از اين آثار گرانبها جز نامى بجا نمانده است ، مگر آنكه بعدها در زواياى كتابخانه‌هاى خصوصى و يا در اثر كاوشها و حفريات علمي چيزى به دست بيايد و به دانش پژوهندگان در روشن ساختن نقاط تاريك عرب جاهلى كمك كند . آثار پسر كلبى را مىتوان به دو دسته تقسيم كرد : ألف : آثار غير موجود . ب : آثار موجود . ألف : آثار غير موجود هشام آثار غير موجود پسر كلبى عبارتند از : 1 ) كتاب حلف عبد المطلب و خزاعة : اين كتاب را در موضوع سوگند هم‌پيمانى عبد المطلب و قبيلهء خزاعة تأليف كرده است . 2 ) كتاب حلف الفصول و قصة الغزال : اما « قصة الغزال » راجع به دو آهوى زرين بازيافتهء عبد المطلب در چاه زمزم مىباشد كه شرح آن در كتاب سير و تاريخ آمده است و اما « حلف الفضول » كه يكى از مفاهيم و شايد صحيح‌ترين و صريح‌ترين مفاهيم آن « هم پيمانى بزرگان » است بر اين إجمال بوده است :