كتاب را ببيند ، و از آن بيم دارم كه وى به وعده وفا كند و جهان دانش را از ثمرات كوشش و كاوش علمي خود محروم سازد ، از اينرو نولدكه را ميان دو امر مخير مىكنم ، يا آنكه من ( - احمد زكى ) انتشار كتاب را تا دير زماني به تأخير اندازم و يا او در جستجوى گمشدهء علمي ديگرى بر آيد و شرطى را كه فرموده است موقوف بر حصول آن مطلوب سازد » و استاد هس [ 55 ] از دوستان مشترك آن دو پيام احمد زكى را رساند و نولدكه هر دو امر را وعده داد ، يعنى هم به شرط أول كه وابسته به اين كتاب بود وفا نكند و هم تهى كردن خرقه را موكول به پيدا شدن كتاب ناياب ديگرى سازد . و پس از آن كه نولدكه شرط مردن را موكول به پيدا شدن كتاب ديگرى مانند سيرهء ابن إسحاق يا كتاب الإكليل تأليف همدانى قرار داد ، احمد زكى يك صورت فتوگرافى كتاب الأصنام را براى نولدكه كه عاشق چشم به راه كتاب الأصنام بود فرستاد . احمد زكى با اين مقدمات به طبع و نشر كتاب الأصنام پرداخت ، و متنى منقح و مصحح فراهم آورد و روشى را كه دانشمندان إسلام پيش از او داشتند دنبال كرد و كلمه به كلمه را تحقيق و تتبع فرمود . وى تحقيقات لغوى و بيانات تاريخى را كه پسر كلبى در كتابش آورده و چندان بستگى هم به اصل موضوع أصنام نداشته است با حروف ريزتر ميان دو چنگال [ ] نوشته و جاى داده است ، بىآنكه در حواشي به آن اشاره كند ، ولى در آخر مقدمهء خود اين موضوع را تذكر داده است و از اين گذشته زياديهايى را كه در معجم البلدان

--> [ 55 ] LHess