بعد معلوم شود صبح بوده ، قضاى آن روز ، بر أو واجب است ، واگر بعد از تحقيق شك كند كه صبح شده يا نه وكارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد بعد معلوم شود صبح بوده احتياط آن است كه قضاى روزه آن روز را بجا آورد . پنجم - آنكه كسى بگويد صبح نشده وانسان به گفته أو كارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده است . ششم - آنكه كسى بگويد صبح شده وانسان به گفته أو يقين نكند وخود أو هم موثق نباشد وكارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده است . هفتم - آنكه كور ومانند آن به گفته كس ديگر افطار كنند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده است . هشتم - آنكه در هواي صاف به واسطة تاريكى يقين كند كه مغرب شده وافطار كند بعد معلوم شود مغرب نبوده است وهمچنين اگر در هواي ابر به اعتقاد اينكه مغرب شده ، افطار كند ، بعد معلوم شود مغرب نبوده ، قضاء لازم است . نهم - آنكه براي خنك شدن يا بي جهت مضمضه كند يعنى آب در دهان بگرداند وبي اختيار فرو رود . ولى اگر فراموش كند كه روزه است وآب را فرو دهد يا براي وضوء نماز واجب مضمضه كند وبي اختيار فرو رود ، قضاء بر أو واجب نيست . ودر مضمضه براي وضوء غير نماز واجب احتياطا قضاء نمايد . مسألة 1690 - اگر غير آب چيز ديگرى را در دهان ببرد وبي اختيار فرو رود يا آب داخل بيني كند وبي اختيار فرو رود ، قضاء بر أو واجب نيست . مسألة 1691 - مضمضه زياد براي روزه دار مكروه است واگر بعد از مضمضه بخواهد آب دهان را فرو برد ، بهتر است سه مرتبه آب دهان را بيرون بريزد . مسألة 1692 - اگر انسان بداند كه به واسطة مضمضه بي اختيار يا از روى فراموشى آب وارد گلويش مى شود ، نبايد مضمضه كند . مسأله 1693 - اگر در ماه رمضان ، بعد از تحقيق يقين كند كه صبح نشده وكارى كه روزه را باطل مى كند انجام دهد ، بعد معلوم شود صبح بوده ، قضاء لازم نيست .