[ بدگويى علماء ] س 23 : هر گاه كسى تأليف كند ، و در تأليف خود بر مخالفين خود در رأى حرف بزند ، وكلماتى بنويسد كه اگر آن شخص مخالف بشنود مكدّر شود وراضى نباشد به گفتن آن كلمات در حقّ او ، آيا معصيت دارد يا نه ، غيبت است يا نه ؟ ج : بدان كه بعضى از علما از آن جمله والد ماجد حقير در كتاب جامع السعادات تصريح فرموده به اين كه غيبت تخصيص به قول ندارد ، بلكه به ايماء و اشاره وحركت وكنايه نيز متحقّق مىشود ، ( 1 ) ووالد حقير در كتاب مذكور فرموده : و كذا ذكر مصنّفٍ في كتابه فاضلًا معيّناً وتهجين كلامه بلا اقتران شيء من الأعذار المحوجة إلى ذكره غيبةٌ . ( 2 ) واستدلال كرده اند به اين كه علَّت حرمت غيبت صدور از زبان نيست ، بلكه فهمانيدن نقص غير است ، و به بعضى اخبار ضعيفه كه غيبت به اشاره نيز متحقّق مىشود . ومخفى نماند كه علَّت مذكوره صلاحيّت از براى تحريم دارد نه غيبت بودن ، وخبر ضعيف مستند حكمى نمىتواند شد ، و آن چه از اخبار مستفاد مىشود اين است كه غيبت تخصيص به قول دارد ، و بعضى اخبار مطلقه بعد از وجود مقيّد موجب تعميم واطلاق نمىشود ، و احاديث مقيّده ومطلقه وبيان حقيقت حال آنها را در اين مقام در باب

--> ( 1 ) جامع السعادات 2 / 296 چاپ نجف . ( 2 ) جامع السعادات 2 / 313 چاپ نجف .