[ حلّ يك اشكال ] س 14 : هر گاه دو شيشه ء ساعت صحيح متساوى در رفتار داشته باشيم كه هر كدام يك دوره را در يك شبانه روز كه بيست و چهار ساعت است طى كنند ، و هر دو ساكن باشند ، و در روزى كه آفتاب در اوّل جدى باشد در ولايتى كه روز اوّل جدى آن مثلًا نُه ساعت باشد ، يكى از آنها را بر طلوع آفتاب كوك كنيم ، و در غروب آفتاب همان روز يكى ديگر را كوك كنيم ، شك نيست كه ساعت اوّل نُه ساعت پيش خواهد بود ، ونظر به اين كه هر دو در رفتار متساوى هستند ، بايد بعد از اين هميشه ساعت دوّم نُه ساعت عقب باشد ، يعنى نُه ساعت كمتر از ساعت اوّل حركت كرده باشد ، و حال اين كه هر گاه هر دو على الاتّصال حركت كنند به طريق مذكور ، يعنى اوّل بعد از گذشتن بيست و چهار ساعت كه اوقات غروب است تا روزى كه آفتاب به اوّل سرطان رسد كه روز در ولايتِ مفروض پانزده ساعت شود ، در اوّل صد و هشتاد شبانه روز طى كرده است ، يعنى سيصد و شصت دوره ء ساعت را حركت نموده ، وساعت دوّم صد و هشتاد شبانه روز يعنى سيصد و شصت دوره ء ساعت را طى كرده به پانزده ساعت كم ، زيرا كه آن در غروب صد و هشتاد را طىّ خواهد كرد ، پس پانزده ساعت عقب افتاد ، با وجود فرض تساوى حركت هر دو ، و حال آن كه اوّل نُه ساعت عقب بود ، خلاصه آن كه نُه ساعت فاصله ميان دو شيشه ء ساعت بود ، و مساوى حركت كردند ، و حال پانزده ساعت فاصله است ، آيا سبب اين اختلاف چه شد ؟ ( 1 )

--> ( 1 ) اين اشكال را مرحوم نراقى در خزائن صفحه ء 158 آورده اند ، و جواب آن را در آنجا نفرموده اند وآيت اللَّه حسنزاده ء آملى در پاورقى جواب داده اند ، ليكن در اينجا مرحوم نراقى خود اشكال را حل فرموده اند .