كتاب من لا يحضره الفقيه او يكى از كتب اربعهء حديثى شيعه است كه در طى قرون واعصار مدار بحث وفحص فقها و علما و مرجع همگان بوده است ( الدراية ) اما بي ترديد غالب تأليفات شيخ صدوق به شيوهء محدثين نگاشته شده است و به حق او را رئيس محدثان شيعه لقب داده اند . برخى از تأليفات حديثى موجود شيخ صدوق عبارتند از : التوحيد ، كتاب من لا يحضره الفقيه ، الأمالى ، علل الشرايع ، عيون أخبار الرضا ، ثواب الأعمال و عقاب الأعمال ، الخصال ، كمال الدين و تمام النعمة ومعانى الأخبار وغيره . علامهء مجلسى در صدر منابع ومآخذ خود در تأليف بحار الأنوار از كتب فوق نام مى برد وشهرت وصحت انتساب آنها را مانند كتب اربعه مىداند ( بحار الانوار 1 / 26 ) شيخ صدوق به عنوان يك محدث بسيارى از آثار پيشنينيان را ضبط كرده و آنها را به آيندگان تحويل داده است . او نه تنها ناقل احاديث بلكه همچنان كه شيخ بسيارى از علماى رجال مراسيل وى را مانند مسانيدش مى دانند ( روضات الجنات 6 / 133 وتنقيح المقال 3 / 154 ) وعلامه مجلسى معتقد است كه اكثر اصحاب اماميه كلام او و پدرش را مانند نص منقول وخبر مأثور مىدانند ( بحار 5 / 405 ) . معرفى كتاب " كمال الدين و تمام النعمة " نام كتابى است كه شيخ صدوق عليه الرحمة در اواخر عمر خود تأليف كرده است . انگيزه تأليف شهرى كه اين كتاب در آن تأليف شده نيشابور است ( كمال الدين 2 ) كه در قرون اوليهء اسلامى از شهرهاى بزرگ ممالك اسلامى به شمار مى آمد و جمعيت آن را بالغ بر يك ميليون نفر ذكر كرده اند ( معين 2169 ) . در آن روزگار بيشتر كسانى كه نزد شيخ آمد وشد مى كردند در امر غيبت متحير بوده و در امر قائم عليه السلام شبهاتى داشته اند وشيخ صدوق همت خود را مصروف ارشاد آنان وبازگرداندن ايشان به راه حق وصواب مى نموده ( كمال الدين 2 ) تا آنكه شيخ نجم الدين ابو سعيد محمد بن حسن بن احمد بن على بن صلت قمى را ملاقات مىكند كه