الشيخ الصدوق ( مترجم : پهلوان )
455
كمال الدين وتمام النعمة ( فارسي )
ناميده است ، و آل در لغت به معنى اهل است و اصل آن اين است كه عرب در تصغير اهل « اهيل » گويد و چون حرف « ها » بر آن ثقيل است آن را اسقاط كرده و « آل » گفته است و معنى آل ، هر كسى از خاندان انسان است كه به او بر مىگردد . سپس كلمهء آل به نحو استعاره در امّت نيز استعمال شده است و به هر كس كه در دين خود به پيامبر صلَّى الله عليه و آله و سلَّم رجوع كند « آل » گفته شده است ، خداى تعالى فرموده است : « آل فرعون را در عذاب سختى در آوريد » ( 1 ) و دليل آنكه در قصّهء فرعون مقصود از پيروان او « آل » او مىباشد اين است كه خداى تعالى او را به واسطهء كفر عذاب مىكند و نه به واسطهء نسب ، پس روا نيست كه مقصود از « أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ » اهل بيت او باشد و چون شخصى بگويد : « آل الرّجل » مقصود همان اهل بيت اوست ، مگر آنكه دليلى وجود داشته باشد كه آن به نحو استعاره استعمال شده است ، همچنان كه خداى تعالى در تعبير « أَدْخِلُوا آلَ فِرْعَوْنَ » در معناى استعارى استعمال فرموده است و از امام صادق عليه السّلام روايت شده است كه مقصود از آل فرعون در اين آيه دختر اوست . ( 2 )
--> ( 1 ) غافر : 46 . ( 2 ) في بعض النسخ : الا ابنيه .