ترجمهء ( 968 ) رمضان سى روز است و هرگز كمتر نگردد - امام صادق گفته : رمضان سى روز است ، به خدا هرگز بيست و نه روز نگردد ياسر خادم گفته : به امام على بن موسى الرضا گفتم : رمضان بيست و نه روز مىشود ؟ . گفت : ماه رمضان از سى روز كمتر نمىشود . امام حسن بن على گفته : چند نفر جهود پيش پيامبر آمدند و داناتر ايشان سؤالاتى كرد . از آن جمله پرسيد چرا خدا بر پيروان تو سى روز را براى روزه گرفتن واجب كرد در صورتى كه براى پيروان ديگران بيشتر از اين روزه واجب شده ؟ . پيامبر گفت : چون آدم از آن درخت نهى شده خورد ، حاصل آن سى روز در شكم وى بماند از اين روى خدا بر فرزندان وى سى روز گرسنگى و تشنگى را واجب ساخت و آنچه در ميان اين سى روز مىخورند و مىآشامند لطفىست كه خدا بر ايشان كرده . و بر آدم نيز سى روز واجب بود و همان را خدا بر پيروان من نيز واجب كرد . بعدا اين آيهء قرآن را خواند : « روزه چنان كه بر گذشتگان نوشته شده به شما نيز نوشته شده . تا پرهيزكارى بيشتر كنيد در روزهاى معينى . جهود گفت : درست گفتى » . أبو بصير گفته : از امام صادق پرسيدم شمارهء روزه‌هاى رمضان چيست ؟ . گفت : سى روز است . و نيز در ضمن حديث درازى گفته : رمضان سى روز است . براى آنكه شمارهء ماه را كامل كنيد و كامل ماه تمام است . اسماعيل بن مهران گفته . از امام صادق شنيدم كه مىگفت : به خدا سوگند كه خدا بندگان را به اندازهء توانايى ايشان تكليف كرده ، در شبانه روز تنها پنج بار نماز براى ايشان معين كرده و در هر هزار درم سيم بيست و پنج درم زكات معين كرده و در مدت سالى سى روز روزه را معين كرده و در همهء زندگى يك بار حج گزاردن را با شروط معين كرده . صدوق مؤلف كتاب گفته : مذهب خواص شيعه و دانايان ايشان در بارهء رمضان آن است كه هرگز از سى روز كمتر نباشد و احاديثى كه در اين باب رسيده موافق قرآن و مخالف با عامه است ، هر گروهى از شيعيان سست عقيده به اخبارى قائل شده كه ماه رمضان نيز چون ماه‌هاى ديگر گاهى سى و گاهى بيست و نه تقيه كرده چنان كه همهء مردمان در اين كار تقيه كرده‌اند و بر مذهب عامه سخن گفته‌اند . مترجم : ماه رمضان بايد هميشه سى روز باشد ، معلوم نيست روى چه ملاكى ست ؟ . هر گاه روى رؤيت هلال است تحقيقا درست نيست . براى آنكه عملا ديده شده كه هميشه چنين نيست . براى مثال افق تهران را در نظر گرفته و دو سه سال آن را ملاحظه مىكنيم . مثال : ماه رمضان سال 1388 هجرى شب اول ماه : شب آدينه بعد معدل : 13 درجه و يازده دقيقه است و بعد سوى : 17 درجه و 11 دقيقه است و عرض . چهار درجه و 43 دقيقه است و احراف : دو درجه و 50 دقيقه شب اول شوال 88 شب شنبه : بعد معدل : نه درجه و نوزده دقيقه است و بعد سوى : 2 درجه و 31 دقيقه است و عرض : 5 درجه و انحراف 3 درجه پس معلوم مىشود كه ماه رمضان بيست و نه روز است نه سى روز . هيچ كسى بر اين افق اختلاف نشان نداد . مثال ديگر : ماه رمضان سال 389 ، هجرى باز بر افق تهران : شب چهار شنبه ، بعد معدل 14 درجه و 11 دقيقه است و بعد سوى :