الشيخ الصدوق ( مترجم : گيلاني )

تعريف الكتاب 9

الخصال ( فارسي )

ديده بودم از كسى گويا بنام على قصيمى يا عبدالله درست در نظرم نيست در اين كتاب اعتراضات بسيارى بر آراء صدوق وارد ساخته و از صدوق در آنجا تعبير به ابن مابويه به جاى ابن بابويه و كذوب به جاى صدوق كرده ونيز يكى از نويسندگان شيخ نشينان خليخ فارس وقتى اعتراضاتى بر صدوق كرده بود و او را كذوب گفته و از متأخرين چنان كه از شيخ بهاء الدين عاملى نقل كرده‌اند مىگويند چون صدوق گفته بود هر گاه عمر من وفا كند كتابى در سهو النبى خواهم نگاشت ( لابد سهو در عرفيات باشد ) چون شيخ بهاء الدين ابن عبارت را ديد گفته بود : ستايش خدايرا كه عمر او را قطع كرد واو را كامياب نساخت كه چنان كتابى بنگارد وشيخ احمد احسايى چون اين مسأله را ديده بود گفته بود صدوق در اين مسأله كذوب است . وبسيارى ديگر از امثال اين گونه اشخاص . جواب از اين اعتراضات آن ست كه خواننده البته نبايد انتظار داشته باشد كه همهء مردم جهان از افكار و آراء كسى تمجيد كنند چونكه همهء مردم جهان از خداى جهان خشنودى ندارند چه بسيار كسان كه از خدا و حكمت و آفرينش وى نكوهش كرده‌اند اين دليل نمىشود كه خدا بر خلاف حكمت كارى كرده باشد . هر گاه مردم از خدا راضى نباشند چگونه انتطار بايد داشت كه از صدوق راضى باشند ؟ . كسانى كه وى را كذوب گفته‌اند هر گاه از اين جهت باشد كه چون مخالف اعتقادات ايشان چيزى گفته يا نوشته بايد قبول كنند كه هرگاه صدوق نيز زنده بود و اعتقادات ايشان را مخالف اعتقاد مردمانى احمق بوده‌اند كه كارى انجام دهند و خود نيز اعتراف به حماقت خود كرده باشند و هر گاه اجازه نمىدادند كسى به آراء ايشان وشخص ايشان توهين روا دارد چرا در حق ديگران چنين اعتقادى بايد داشته باشند ؟ ! شيخ على بن هلال جزائرى در اجازه يى كه براى شيخ على عاملى مشهور به محقق كركى نوشته از وى تعبير : " بالشيخ الصدوق الحافظ " كرده . شيخ على عاملى محقق كركى در اجازهء خود كه براى شيخ ابراهيم ميسى نوشته ، از صدوق تعبير كرده : " بالشيخ الامام الفقيه المحدث الرحلة ، امام عصره " و در اجازهء خود كه براى شيخ حسين بن شمس الدين نوشته گفته : " الشيخ - الامام الثقة الصدوق المحدث الحافظ " . و در اجازهء خود كه براى شيخ صفى الدين عيسى گفته : " الشيخ الحافظ المحدث الرحلة المصنف الكنز الثقة الصدوق " . وشيخ ابراهيم قطيفى در اجازهء خود كه براى شمس الدين محمد بن تركى نوشته گفته : " الشيخ الصدوق الحافظ " . زين الدين