الشيخ محمد بن محمد رضا القمي المشهدي
مقدمة تحقيق 21
تفسير كنز الدقائق وبحر الغرائب
محمد رضا بن إسماعيل بن جمال الدين قمى مشهدي ، با آن همه آثار وخصوصا تفسير مورد نظر ونيز معاصر وحاضر در زمان مؤلفين آن دو كتاب ، يادى نشده است ؟ در صورت عدم صحت اتحاد اين دو شخص ، آثاري مانند « إنجاح المطالب » « تفسير تبيان سليمانى » ، « جواب اعتراضات علماء ما وراء النهر على الشيعة » ، « معاد وحشر أجساد » و « رسالهاى در وجود » ، از مفسر ما نبايد باشد . بررسى قول چهارم ( زنده بودن مفسر تا فتنه افغان ، در أصفهان ) : الف - قائل اين قول يك مأخذ بيش نيست ( مجله تراثنا ) . وآنهم آخرين وجديدترين ترجمه أيست كه براي مفسر نگاشته شده است . و با توجه باينكه در هيچ مأخذى از مآخذ ترجمه مفسر ، چنين مطلبي نيامده ، به نظر مىرسد كه چنين قولي فقط يك حدس و احتمال باشد . آن هم بر مبناى نقل قول فهرست كتابخانه مركزى دانشگاه ، از منتخب التواريخ ، كه گفته صاحب تفسير « از شاگردان مجلسي وگورش به أصفهان است » ( 1 ) . ب - وأما در مورد آن نقل قول بايد گفت كه صاحب منتخب التواريخ ، يعنى حاج محمد هاشم خراساني ، از صاحب تفسير ، در دو موضع از كتابش ، ياد كرده ، بدون اينكه متذكر يكى بودن ، اين دو فرد باشد : در صفحهء 641 ، در ضمن « ذكر عرفا وصوفيهء خراسان » مىگويد : دهم - جناب آقا ميرزا محمد المشهدي الطوسي ، صاحب تفسير كنز
--> 1 - فهرست كتابخانه اهدائى آقاى سيد محمد مشكاة به كتابخانه دانشگاه تهران 1 / 183 .