مصطفى زماني
8
ديوان امام علي ( ع )
جنوب شوروى ( ازبكستان ، قزاقستان = ما وراء النهر ) تا شمال آفريقا ( مصر ، ليبى ، سودان = نوبه ) و از امپراطورى بيزنطى ( روم = تركيه ) تا كشورهاى حاشية درياى مديترانه ( لبنان ، قبرس ، يونان ) و از امارات عربى خليج فارس تا درياى آرال و از عراق تا پاكستان ( سند ) بر همه جا نظارت كند و كشور نو بنياد اسلامى را به خوبى اداره نمايد . موانع ارتباطي در عصر حكومت امام علي عليه السلام نه از برق و مخابره خبر ، خبري بود و نه از هواپيماهاى ما فوق صوت اثرى نه از ماشين هاى آخرين سيستم نشانى بود و نه از كشتى هاى اقيانوس پيما و زيردريائى نمونه اى . از شمال تا جنوب و از شرق تا غرب كشور اسلامى صرف نظر از كوههاى آسمانخراش ، خليج و دريا مشكل بزرگى براي ارتباط با نقاط مختلف كشور بود . عرب هم كه از صنعت دريا نوردى تجربه و اطلاعى نداشت از ورود و عبور از دريا وحشت داشت ، وضع ترس از دريا به جائى رسيد كه خليفه دوم به سعد بن أبي وقاص