چون اشراق و تصور خلَّاقه برخوردارند ، به وسيلهء اشراق چيزهايى را كه بر ديگران پوشيده است مىيابند و روابط مجهول بين قضايايى را كه ظاهراً با هم ارتباطى ندارند مىبينند و وجود گنجينه هاى مجهول را به فراست در مىيابند و بدون دليل و تحليل ، آنچه را دانستنش اهميت دارد مىدانند . در صفحهء 135 مىگويد : دانشمندان را به دو دسته مىتوان تقسيم كرد : يكى منطقى و ديگرى اشراقى . علوم ، ترقى خود را مرهون اين دو دسته متفكر است . در علوم رياضى نيز كه اساس و پايهء كاملًا منطقى دارد معهذا اشراق سهم گرفته است . . . در زندگى عادى نيز مانند قضاياى علمى ، اشراق يك عامل شناسايى قوى و در عين حال خطرناكى است و تميز آن از توهم گاهى دشوار است . . فقط مردان بزرگ و پاكان ساده دل مىتوانند با آن به كمال اوج زندگى معنوى برسند . اين موهبت حقاً شگفتانگيز است و درك واقعيت بدون دليل و تعقل براى ما غيرقابل تفسير مىنمايد . داستانى كه دكتر هشترودى نقل كرد كه خروج جنازهء پدرش را از خانهء برادرش در يك لحظه مشاهده كرده است . در مقالهء « نقش شعور باطن در تجسسات علمى » به قلم ژاك هادامارا رياضى دان بزرگ فرانسوى ، ترجمهء مهندس سحابى مىگويد : وقتى ما به شرايط اكتشافات و اختراعات مىانديشيم محال است بتوانيم اثر ادراكات ناگهانى درونى را ناديده بگيريم . هر دانشمند محققى كم و بيش اين احساس را كرده است كه زندگى