شخصيت رسول خدا در اين جهت سهمى داشته يا نداشته ؟ اينكه به صورت ترديد و « آيا » ذكر كردم براى اين است كه در مغز ما باز يك فكر غلطى فرو رفته و اين مسئله را به صورت ديگر در مغز خود جا داده‌ايم . ما مىگوييم اسلام را دو چيز جلو برد : مال خديجه و شمشير على ، يعنى زر و زور ! در صورتى كه . . . والَّا نص قرآن است كه شخصيت رسول اكرم مؤثر بوده و زياد هم مؤثر بوده است . اين آيهء كريمه كه آيهء 159 از سورهء آل عمران است : * ( فبما رحمة من الله لنت لهم . . . ) * صريحاً تأثير روش و اخلاق آن حضرت را ذكر مىكند ، از نرمش و از عفو و گذشت و از دعا و استغفار و از مشورت گرفتن مردم روش رهبرى رسول اكرم دموكراسى : براى هيچ كس مثل رسول خدا زمينهء استبداد و ديكتاتورى فراهم نبود ولى او هرگز استبداد در امور اجتماعى نمىورزيد و كوشش مىكرد مردم را به دموكراسى عادت دهد . داستانها از مشورتهاى رسول خدا هست . رأى و نظر و فكر و عقيدهء مردم را محترم مىشمرد ، با آنها تبادل نظر مىكرد با اينكه با عالَم وحى متصل بود . يك وقت يكى از بازاريها گفت : به اتفاق عده اى رفتيم به حضور يكى از مراجع براى كارى . آن مرد بزرگوار يك كلمه گفت كه همهء ما خاموش شديم ، گفت : اول بگوييد كه آمده‌ايد از من دستور بگيريد يا آمده‌ايد دستور بدهيد . ما ساكت و بلاجواب مانديم . من بعد از شنيدن اين قصه با خود گفتم : اى كاش مىگفتند كه آخر شق ثالثى هم هست و آن اينكه آمده‌ايم با هم تبادل نظر و مشورت بكنيم . در ذكر احوال و سيرت رسول خدا به جمله هاى كوچكى برمىخوريم كه اگر فكر كنيم مىبينيم خيلى مهم است . مثلًا گفته‌اند : * ( كان رسول الله خفيف المؤنه جميل المعاشرة كريم الطبيعة ) * . رسول خدا خفيف المؤنه بود ، سرّ بزرگ موفقيت آن حضرت در همين سبكبارى