كه در نظر مردم ، بزرگ مىآيد اما در نزد خدا ارجى ندارد . ما به ظاهر حكم كرده ، سازندهء مسجد گوهرشاد و مسجد شاه و جارى كنندهء نهر زبيده را تحسين مىكنيم ، اما از كجا كه همهء آنها نظير آن بانيان مسجدى كه بهلول با آنها برخورد كرد نباشند ؟ اما آيهء « رماد » على الظاهر ناظر به حالت كافر ماجرايى آنها ، يعنى حالت جحود و لجاج و عناد و تعصب و عادت كه مانع تسليم به حقيقت است مىباشد . بسيار چيزهاست كه موجب حبط و محو اعمال مىشود ، از آن جمله است حسادت و از آن جمله است كافر ماجرايى و عدم تسليم . اين چيزهاست كه آثار گذشته را از بين مىبرد : * ( كالتى نقضت غزلها من بعد قوة انكاثاً . ) * . شب چهارم : شرايط عمل از لحاظ حسن فعلى و حسن فاعلى معلوم شد . آيا شرط ديگرى كه مربوط به شخص باشد وجود دارد يا ندارد ؟ ممكن است گفته شود « انتسابات » كه مولود وضع جغرافيايى است در اين قضيه دخيل است . اما نه ، شرطى كه از اين نظر هست اسلام به معنى تسليم روح است در برابر حقيقت . تسليم يا بدنى است كه در مقابل زور است يا عقلى است كه در مقابل دليل و منطق است و يا روحى است كه در مقابل حقيقت بما هو حقيقت است . شيطان نمونه اى است از تسليم عقلى و عدم تسليم روحى . انسان بايد آنجا كه ادراكاتش تسليم مىشود احساسات خود را تسليم كند . تمرد و طغيان و جحود عبارت است از قيام احساسات نظير عادت و تعصب و لجاج و عناد عليه دريافت عقل و ادراكات عقلى . آن كس معذب است كه حقيقت بر او عرضه شده و ادراكاتش تسليم شده اما از نظر احساسات بر او تسليم دشوار است و تسليم نمىشود . اما كسى كه از لحاظ احساسات آماده و تسليم است و در قلب خود را به روى حقيقت باز كرده ولى حقيقت به او عرضه نشده است اينچنين شخصى مسلِم است نه مجرم ، محال است معذب باشد : * ( و ما كنا معذبين حتى نبعث رسولًا ، ) * به اصطلاح اصوليون عقاب بلا بيان است .