اگر عملى واقعاً حسنه باشد فعلًا و فاعلًا ، محال است مقبول نباشد : ضمناً معلوم شد منطق كسانى كه مىگويند ( اينها هم در عصر ما در ميان آخوندهاى قشرى زيادند ) فلان شخص ولو هزار سال عمل نيك از آن جهت كه نيك است بكند ، چون مثلًا ولايت ندارد عمل او هباءً منثورا است [ غلط است . ] توجه ندارد كه محال است حسنه از آن جهت كه حسنه است ناديده انگاشته شود . و حسنه بودن يك صفت ، واقعى است همان طورى كه طرفداران حسن و قبح عقلى گفته‌اند يك امر قراردادى نيست . اين مقدمه نيز بايد كاملًا توجه شود و در مقدمهء مطالب قرار گيرد و جزء استدلال قرار گيرد كه حسنه بودن حسنه يك امر قراردادى نيست . اين افراد قشرى بايد تمام همت خود را متوجه اين نكته كنند كه چه چيزى شرط واقعى و تكوينى حسنه است و چه چيزى نيست ، كما اينكه بايد ذهن خود را متوجه امورى كنند كه سبب حبط حسنات و يا محو سيئات مىشود . شرط حسنه بودن حسنه جز اين نيست كه كار فى حد ذاته خوب باشد و به نيت خوب هم صورت گيرد . پس نتيجه اين شد كه اولًا انتسابات ونام گذارىها و تبعه شمردنها در عالم آخرت مؤثر و مفيد نيست ، زيرا اولًا آن جهان ظهور ملكوتى واقعيات اين جهان است و اعتبارات و اضافات موهوم را در آنجا اثرى نيست ، و ثانياً خلاف نصّ صريح آيات قرآن است ، كه در صفحات پيش گذشت . ثانياً كارهاى نيك اين جهان كه به مقياس اجتماعات بشر و يادآورى تاريخ حسنه است ، براى اينكه به مقياس آن جهانى حسنه باشد كافى نيست ، زيرا حسنه بودن فعلى به مقياس اين جهان به اين است كه در نظام تكامل طبيعى فرد يا اجتماع مقدمهء كمال فرد يا اجتماع باشد ، يعنى بستگى دارد به اثر فعل ، و اما حسنه به مقياس آن جهان به اين است كه نظام فكرى و روحى انسان نظام عالى و متكامل و متصاعد و منور و بهجت زايى باشد . قرآن كريم از همين لحاظ ايمان