ايضاً : . * ( ظهر الفساد فى البر و البحر بما كسبت ايدى الناس . ) * ( روم ، 41 ) . 4 . قدر مسلَّم اين است كه قرآن مجيد سعادت و شقاوت را چه در دنيا و چه در آخرت مستند به اصولى كلى و تابع حقايقى مىداند و اين حقايق مربوط است به دو جهت : يكى شخصيت اخلاقى و معنوى شخص و يكى طرز عمل او ، و يا به هر دو جهت مربوط است مثل اينكه روح عمل و نيت او چه باشد چنان كه در نمرهء 13 خواهد آمد . عمل نيك را اگر بر وجه نيكى صورت گيرد از همه كس مقبول و پذيرفته مىشناسد . چيزى كه هست بايد دانست كه از نظر واقع و تكوين و هم از نظر تشريع ، عمل صالح چه چيز است و چه شرايطى دارد ؟ باز قدر مسلَّم اين است كه قرآن از لحاظ سعادت اخروى ايمان به غيب و جهان آخرت را شرط مىداند . عقلًا نيز بايد همينطور باشد زيرا رابطهء دنيا و آخرت ، رابطهء زراعت و محصول است . و از طرفى نيت روح عمل است ، معنى ندارد كسى كه به خدا معتقد نيست با عملى قرب به خدا پيدا كند و كسى كه جهان آخرت را نمىشناسد و در نيتش نيست و هرگز كِشتى براى آخرت نكرده و تخمى براى آخرت نپاشيده در آخرت از آن بهره مند شود . * ( اليه يصعد الكلم الطيب و العمل الصالح يرفعه . ) * به قول روزنامهء كيهان : چون خود نهرو معتقد به آمرزش نبود ، من هم براى او طلب آمرزش نمىكنم . بلى ، مادامى كه جنبهء كفر و عناد و دشمنى با حقيقت نداشته باشند مىتوان گفت اهل جهنم نيز نخواهند بود بلكه مصداق مستضعفين و * ( مرجون لامر الله ) * مىباشند . كما اينكه از لحاظ آثار اين جهانى نيز به جرم عدم ايمان ، از آثار نيك اعمال خويش محروم نخواهند شد . رجوع شود به نمرهء 10 ، آنچه از تفسير الميزان در اين زمينه نقل شده . نبايد چنين گمان كرد كه هدف نبوت و رسالت ، تنها اقامهء عدل و