مرتضى مطهري

289

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

نمىشود ذات كامل هم بىوجود نمىشود . به عبارت ديگر وجود ذات كامل ، واجب است . در جلد دوم ضمن شرح اسپينوزا ( صفحهء 41 ) مىگويد : . از بديهيات است كه هر چيزى وجود داشتنش قدرت است و وجود نداشتنش عجز است . پس در صورتى كه وجودهاى محدود يعنى ناقص را مىبينيم ، اگر منكر وجود كامل شويم معنى آن اين خواهد بود كه ناقص قادر و كامل عاجز است و اين سخن البته باطل است . ايضاً در جلد 2 ، صفحهء 106 در شرح فلسفهء لايب نيتس مىگويد : . برهان ديگر كه لمّى است همان برهان وجودى آنسلم است كه دكارت نيز آن را تجديد نموده و حاصل آن اين است كه همين كه ما تصور ذات كامل را داريم دليل است بر اينكه او وجود دارد و لايب نيتس اين برهان را تكميل مىكند به اينكه تصور ذات كامل و نامحدود مانع عقلى ندارد ، يعنى متضمن تناقض نيست پس البته موجود است . توضيح آنكه از سخن لايب نيتس چنين برمىآيد كه معتقد است به اينكه هر ذاتى به تصور آيد و وجودش ممتنع عقلى نباشد به تناسب حقيقت و كمالى كه در او هست اقتضاى وجود دارد ، تا آنجا كه ذات كامل اقتضاى وجودش چنان تمام است كه وجودش واجب است به اين معنى كه ذاتى كه كامل نيست و محدود است بسا هست كه از جهت ذاتهاى ديگر براى وجودش مانعى پيش مىآيد ، اما براى وجود كامل مانعى نمىتواند بود . لايب نيتس به اعتقاد خود برهان وجودى را تكميل مىكند به اينكه نخست ثابت