بسيارى گمان مىكنند كه ماديين منكر علت فاعلى هستند ، در صورتى كه چنين نيست و نبايد چنين اشتباه فاحشى را مرتكب شويم . نويسندهء كتاب راه طى شده در صفحات 64 - 70 ( بحث توحيد ) پس از آنكه اشارهء نارسا و نادرستى به تاريخ دين و پرستش از يك طرف و به تاريخ علم و فلسفه از طرف ديگر مىكند تا مىرسد به عصر جديد ، مىگويد : . خلاصه آنكه علم ضربهء بزرگى بر پيكر دين زد ، اما كدام دين ؟ دين كشيشها و آخوندها ، دين تحريف يافتهء كسانى كه طبيعتى و ماوراء طبيعتى قائلند ، آنهايى كه دين را ممزوج با افكار قديمى و تابع علوم و فلسفهء غلط يونان نموده‌اند و . . . تا آنجا كه در صفحهء 71 مىگويد : علم اصل و اساس توحيد را احيا نمود . حالا ما مىخواهيم ببينيم چگونه علم ، توحيد را احيا نمود . مىگويد : . اگر از يك دانشمند بپرسيد علم چيست ؟ بالاخره خواهد گفت : علم يعنى بيان روابطى كه در طبيعت ما بين علل و معلولهاى مشهود وجود دارد . هر محققى كه در آزمايشگاه سرگرم تجربيات مىشود و متفكرى كه در اوضاع اجتماع غور مىنمايد هدفى جز اين ندارد كه اولًا حوادث و قضاياى طبيعت را موشكافى كرده ، دقيقاً بشناسد و ثانياً ريشهء اين حوادث و قضايا و ارتباطى را كه ما بين آنها وجود دارد كشف كند . هيچ دانشمندى نيست كه كوچكترين شيئى يا حادثه اى را مستقل اتفاقى دانسته ، به يك شىء ديگر يا علتى نسبت ندهد و بالعكس ضعيف ترين عملى را ضايع شده و بىاثر پندارد .