دوست بدارد نه از آن جهت كه همه چيز خداست بلكه از آن جهت كه عشق به كمال مطلق غريزهء ذات انسان است . عرفا گاهى با ديگران سر به سر مىگذارند و مقصود خود را با عبارت مقدسْ آزاردهى مىگويند ، مثل شعر شبسترى : مسلمانگر بدانستى كه بت چيست يقين كردى كه دين در بت پرستى است . محيى الدين عربى ( 1 ) در فتوحات به نقل صحيفهء سجاديه ( ص 40 ) مىگويد : . ما احب احد غير خالقه و لكن احتجب عنه تعالى تحت زينب و سعاد و هند و ليلى و الدرهم و الدينار و الجاه و كل ما فى العالم . فان الحب احد سببه الجمال و هو له تعالى لان الجمال محبوب لذاته و الله جميل يحب الجمال فيجب ( 2 ) نفسه ( كذا ) و سببه الآخر الاحسان و ما تم احسان الَّا من الله و لا محسن الَّا الله . فان احببت الجمال فما احببت الَّا الله لانه الجميل و ان احببت الاحسان فما احببت الَّا الله لانه المحسن . . . و الى ذلك . اشعار ابن الفارض : . ؟ و كل مليح حسنه من جمالها معار له بل حسن كل مليحة . حافظ مىگويد : روشن از پرتو رويت نظرى نيست كه نيست منت خاك درت بر بصرى نيست كه نيست ناظر روى تو صاحب نظرانند آرى سرّ گيسوى تو در هيچ سرى نيست كه نيست . حاجى سبزوارى مىگويد :

--> ( 1 ) رجوع شود به ورقهء توحيد كامل ، قلب عارف ، دين حب ، وحدت وجود . ( 2 ) فيحب ( ظ )