و لكن يستثنى عنه الطاعون فلاينبغى ان يفر منه لورود النهى فيه . قال اسامة بن زيد : قال رسول الله صلى الله عليه و آله : * ( ان هذا الوجع او السقم رجز عذّب به بعض الامم قبلكم ثم بقى بعد فى الارض ، فيذهب المرة و يأتى الاخرى ، فمن سمع به فى ارض فلا يقدمنّ عليه و من وقع بارض و هو بها فلايخرجنّه الفرار منه . ) * . و قالت عايشة . . . توحيد - قضا و قدر ما در رسالهء انسان و سرنوشت اشاعره را جزء جبريه شمرديم . ولى اين نكته را بايد در نظر داشت كه اشاعره فعل را از خدا و كسب را از بنده مىدانستند و به همين جهت مىخواستند مسئوليت را توجيه كنند ، اگرچه تمام نيست . رجوع شود به كتاب ابن تيميّه ، تأليف شيخ محمد ابوزهره ، صفحهء 300 به بعد . در كتاب ابن تيميّه ، تأليف شيخ محمد ابوزهره ، صفحهء 302 مىگويد : عرب جاهليت به قدر قائل بود و در نظم و نثرشان معروف است . در پاورقى ارجاع مىكند به كتاب الرسائل و المسائل ، جلد پنجم ، صفحهء 128 . در مجلهء يغما ، شماره هاى . . . سال 45 ، مقالهء خيام و فردوسى به قلم دكتر محمدعلى اسلامى مىگويد : در ايران قديم دو عقيده وجود داشته است : عقيدهء تقدير و جبر و عقيدهء آزادى و اختيار . رجوع شود به صحيح ترمذى ، صفحهء 311 . مولوى ، چاپ ميرخانى ، صفحهء 27 :