مرتضى مطهري

226

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

صفحهء 9 عقايد اشاعره را اينطور خلاصه مىكند : . 1 . احكام خدا مبنى بر مصلحتى نيست . 2 . چيزى در عالم علت چيزى نيست . 3 . در اشياء خواص و تأثير نيست . 4 . خدا نيكان را ( اگر ) بى جهت سزا دهد ، بى انصافى نيست . 5 . انسان را در افعال خود قدرت و اختيار نيست . اما عقايد يك نفر فلسفى ( معتزلى ) اينطور است : . تمامى كارهاى خدا و احكام خدا مبنى بر مصلحت است و حتى ذره‌اى خالى از مصلحت نيست . او نظام عالم را براساس مضبوط و با قاعده اى استوار ساخته كه هيچ وقت خللى در آن راه نمىيابد . در اشياء خواص و تأثيرى گذاشته كه هيچ وقت از آنها منفك نمىشود . او انسان را در افعال خويش مسئول و مختار قرار داده است . در صفحهء 12 مىگويد : . محدثين سرگرم كار خود بودند و آنقدر سرگرم نقل و نقد حديث بودند كه صداى مردم به گوششان نمىرسيد . لهذا وقتى كه از آنها سؤال مىشد خدا كه جسم نيست چگونه بر عرش مىنشيند ، مىگفتند : الكيف مجهول و السؤال بدعة . در صفحهء 14 مىگويد : . اگرچه براى اختلاف عقايد ، تمام عوامل و اسباب فراهم بود لكن آغاز آن از سياست و پوليتيك يا مقتضيات مملكتى بوده . در زمان امويان چون بازار سفاكى رواج داشت قهراً در طبايع شورش پيدا مىشد ، لكن هر وقت كلمهء شكايتى از زبان يكى در مىآمد طرفداران حكومت حواله به تقدير كرده ، به اين