مرتضى مطهري
140
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
الف . كوشش براى تهيهء وسايل زندگى بر اساس مبارزه و به عبارت ديگر تنازع براى بقا . ب . انتخاب طبيعى و بقاى انسب . ج . وراثت . د . تأثير محيط . از اين چهار اصل سه اصل اول به يكديگر پيوستهاند ، يعنى تنازع بقا علت و زمينهء انتخاب طبيعى است و انتخاب طبيعى زمينهء وراثت است . اما اصل تأثير محيط يك اصل جداگانه و علت جداگانه است كه زمينه براى وراثت درست مىكند ، به معنى اينكه تأثير محيط موجب مىشود كه موجود زنده به طور خودكار يا اختيارى خود را با محيط انطباق دهد و در خود نوعى صفات ايجاد كند و آن صفاتِ ناشى از انطباق به وراثت منتقل گردد . پس در واقع اصول داروينيسم از نظر فلسفى دو سلسلهء جداست با اين ترتيب : يكى تنازع بقا ، انتخاب طبيعى ، وراثت ديگر تأثير محيط ، سازش با محيط ، وراثت . از اينجا معلوم مىشود كه تأثير محيط و انطباق با محيط ، هم در نظريهء لامارك آمده است و هم در نظريهء داروين . و چون انطباق با محيط منحصر نيست به صفات ارادى و اختيارى ، شامل صفات غيراختيارى هم هست ، در همين جا يك نظريهء ماوراء الطبيعى غايى مبتنى بر اصل احتياج فرد يا نوع به تكامل زنده مىشود . همچنان كه بنا بر رشتهء اول يعنى اصول تنازع بقا و انتخاب طبيعى و وراثت نيز ميل به سوى تكامل و نيروى مرموز تكامل دهنده بايد دخالت داده شود . لاماركيسم . در كتاب فرضيه هاى تكامل ، صفحهء 32 ، مىنويسد : . لامارك معتقد بود كه سير صعودى در تشكيل ساختمان حيوان