تقسيم اراضى به شكل عادلانه و امثال اينها . دربارهء علل انحطاط مسلمين مسائلى طرح شده و مىشود و نظراتى هست : . الف . علت ، عدم قدرت اسلام است به جوابگويى مشكلات : بعضى مستشرقين . ب . غصب خلافت : عوام شيعه . ج . عدم اجراى مقررات اسلام . 4 . بنا بر معنى چهارم حديث كه نظر بر استعلاى خارجى اسلام است ، بايد مسئلهء احتياج را عنوان كرد و گفت كه اسلام چيزى است كه هميشه بشر به آن محتاج است و بهترين رافع حاجت بشر است ، و باز بايد اين مسئله را عنوان كرد كه خود اين مطلب نوعى خوشبينى به بشريت است كه تدريجاً به حقيقت و آنچه نافع است نزديكتر مىشود . آيهء كريمهء قرآن : * ( ان هذا القر ان يهدى للتى هى اقوم ) * استحكام دين اسلام و استعداد بقايش را ذكر مىكند . 5 . يك بحث اين است كه آيا قانونى اجتماعى مىتواند براى همهء زمانها و همهء مكانها مفيد باشد ( 1 ) يا اينكه هر قانونى ولو آنكه بهترين قوانين باشد خواه ناخواه طبق اصل تغيير و تكامل ، فانى شدنى و زايل شدنى و نسخ شدنى است و جاى خود را حتماً به قانونى كاملتر بايد بدهد ؟ جواب اين است كه خود ماده و طبيعت محكوم قانون تغيير و تكامل است . قوانين اجتماعى نيز تا آنجا كه به اصول زندگى مربوط نباشد دستخوش تغيير است ، ولى اصول و خطوط اصلى و مدارهاى زندگى غير قابل تغيير است . لهذا قوانينى كه به طبيعت مثلًا مرد و زن بستگى دارد به همان دليلى كه مرد زن نشده و زن هم مرد نشده ، به استحكام خود باقى است . همچنين است اصول تركيب اجتماع . اصول تركيب اجتماع نظير اصول تركيب مواد است

--> ( 1 ) رجوع شود به ورقه هاى زمان و مقتضيات آن ) * و ورقه هاى اسلام و مقتضيات ) * زمان .