7 . مسئوليت خود انسان در مورد شخص خودش مسئول نگهدارى و بهره بردارى و ساختن چند چيز است : الف . جسم يعنى سلامت و قوّت و اعتدال بدن ب . عقل ( 1 ) ج . ارادهء اخلاقى و تحكم آن بر غرايز و حتى بر قوهء خيال و وهم د . غرايز و شهوات مثل شهوت جنسى ، يعنى همان چيزهايى كه [ در ] لسان روايات آمده است كه حقوقى بر انسان دارد ( 2 ) ه . عواطف و ذوقيات از قبيل زيبايى و . عاطفهء خاص پرستش - راجع به مسئوليت خودسازى ، رجوع شود به ورقه هاى اخلاق اسلامى . - مسئوليت انسان گفتيم دو شعبه دارد : شعبهء حفظ و نگهدارى و شعبهء سازندگى و تكميل . در بخش جسم ، بيشتر مسئوليت انسان از نوع نگهدارى است و در بخش روح ، بيشتر خلق و ايجاد و سازندگى . 8 . مسئوليت خانوادگى اما مسئوليت خانوادگى . براى اين بحث رجوع شود به ورقه هاى خانواده ، و بحث از اينجا شروع مىشود كه ماهيت ازدواج چيست ؟ آيا شركت است يا مسئوليت ؟ و اينكه از نظر اسلام يك مسئوليت بزرگ است . همچنين توليد فرزند يك مسئوليت است . در ورقه هاى خانواده و تربيت اولاد از اين جهت خوب و مستوفا بحث شده است . مخصوصاً بحث تعدد زوجات كه مسئوليت مضاعف است آن هم به قوّهء 2 ، بايد خوب بحث شود .

--> ( 1 ) رجوع شود به ورقه هاى تربيت و هم به دفتر 89 ، مبحث عقل . ( 2 ) رجوع شود به رسالة الحقوق حضرت سجاد و به روايت منبث بودن ايمان بر جوارح در كافى .