مرتضى مطهري

78

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

خويش است ، منظور اين نيست كه بگوييم آدمى فقط مسئول فرديت خاص خود است ، بلكه مىگوييم هر فردى مسئول تمام افراد بشر است . . . انتخاب : هنگامى كه ما مىگوييم بشر در انتخاب خود آزاد است منظور اين است كه هريك از ما با آزادى ، وجود خود را انتخاب مىكنيم . همچنين با اين گفته مىخواهيم اين را نيز بگوييم كه فرد بشرى با انتخاب خود ، همهء آدميان را انتخاب مىكند . در واقع هريك از اعمال ما آدميان با آفريدن بشرى كه ما مىخواهيم آن گونه باشيم ، در عين حال تصويرى از بشر مىسازد كه به عقيدهء ما بشر به طور كلى بايد آنچنان باشد . انتخاب چنين و چنان بودن ، در عين حال تأييد ارزش آنچه انتخاب مىكنيم نيز هست ، زيرا ما هيچ گاه نمىتوانيم بدى را انتخاب كنيم . آنچه اختيار مىكنيم هميشه خوبى است و هيچ چيز براى ما خوب نمىتواند بود مگر آنكه براى همگان خوب باشد . چنان كه ملاحظه مىشود از مسئوليت شخص خود ، مسئوليت نسبت به ديگران استنتاج شده است ، زيرا هر عمل خاص در عين حال ( به دلالت التزامى ) نوعى كليت دارد و نوعى صحه گذارى به خوبى اوست و نوعى تشويق و ترغيب ديگران و به قول خود سارتر نوعى ملتزم ساختن ، متعهد ساختن ، موظف و درگير ساختن و وارد گود كردن ديگران است . ولى به نظر ما حداكثر همان تشويق و ترغيب است و نه بيشتر . دربارهء مسئوليت اگزيستانسياليستى چند مطلب است كه بايد به آنها اشاره شود : الف . فلسفه هاى انسانى اروپايى - همان طورى كه داريوش