ملاكها و معيارهاى وحدت اسلامى ملاك اعتقادى و دينى : الف . اعتقاد به خدا ، كه البته مشترك است با ساير اديان ب . قرآن به عنوان كتاب آسمانى و عزيزترين كتابها ج . سيره و سنت رسول اكرم و احاديث نبوى د . حج ، كعبه ، مراسم حج كه اين فلسفه در آن منظور است . ه . تاريخ مشترك و به هم آميخته كه فى المثل بخارى و ابوحنيفه و غزالى و جوهرى ايرانى ، مورد احترام مذهبى مردم شمال آفريقا هستند . و . به طور كلى يك فرهنگ هزارسالهء مشترك و روحيهء مشترك و تربيت مشترك وحدت اسلامى در خطبه هاى زيادى على عليه السلام مىخواهد نيروى متفرق و از هم پاشيدهء مسلمانان را از نو جمع كند و وحدت ببخشد ، و چون موفق نمىشود رنج مىبرد . ما بسيارى از آن خطبه ها را در ورقه هاى شهادت على نقل كرده‌ايم . اسلام خود مسئلهء وحدت و اتحاد مسلمين را طرح كرده است : آيهء * ( و اعتصموا بحبل الله جميعاً . . . ) * خود بهترين شاهد است . آيهء و * ( لتكن منكم امة يدعون الى الخير ) * كه ميان آيهء 103 [ آل عمران ] : و * ( اعتصموا بحبل الله . . . ) * و آيهء 105 : * ( و لاتكونوا كالذين تفرقوا و اختلفوا من بعد ما جاء هم البينات و اولئك لهم عذاب عظيم ) * [ قرار گرفته ] اشاره اى دارد كه يكى از دعوت به خيرها و شايد مهمترين آنها دعوت به وحدت اسلامى است . آيهء * ( و لاتنازعوا فتفشلوا و تذهب ريحكم ) * ، ايضاً آيهء * ( انما المؤمنون اخوة . . . ) * ايضاً آيهء * ( و ان طائفتان من المؤمنين اقتتلوا . . . ) * همه اهتمام اسلام را به اصل اتحاد مسلمين مىرساند .