مرتضى مطهري
38
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
ج . خاصيت سوم اين است كه مشت پركن است ، مقصود اين است كه ظرف پذير است به معنى اينكه ظرف خود را پر مىكند ، به هر اندازه كه در آن ظرف بريزند آن را پر مىكند و بالاخره مىرسد به حدى كه ظرف گنجايش نداشته باشد . يك قطره را هم كه به دريا بريزند يا از دريا بردارند ، از اين نظر تأثير دارد ولو تأثيرش نامحسوس باشد . امور معنوى نظير علم و ايمان و ملكات فاضلهء اخلاقى از قبيل حلم و تواضع و جود و نظربلندى و مهربانى و شجاعت و استقامت ، نه محسوس و ملموساند و نه از صفات و عوارض يك شىء محسوس و ملموساند و نه وزن دارند يعنى دارندهء آنها اگر درياى علم باشد و كوه حلم و دنياى استقامت و چشمهء محبت ، يك گرم بر وزنش از اين نظر افزوده نمىشود و نه جاى آنها در وجود انسان تنگ مىشود . على عليه السلام فرمود : كلّ اناء يتضيّق بما فيه الَّا اناء العلم فانه يتسع . از جهات تفاوت امور مادى و معنوى يكى اين است كه امور مادى با پول يا زور قابل به دست آوردن است . آب و نان و مسكن و لباس و مركب و همسر و امثال اينها را مىتوان با قدرت يا پول به دست آورد ، به خلاف امور معنوى . امور معنوى با پول قابل خريد و فروش نيست و با زور قابل تصاحب و اغتصاب نمىباشند . پول يا زور در تحصيل شرايط امور معنوى دخيل است . بديهى است كه يك آدم پولدار مىتواند كتاب بخرد ، حق التعليم بدهد ، فراغت براى درس خواندن داشته باشد نه يك آدم بىپول اگرچه از نظر ديگر ، خود پول مانع عالم شدن و مانع آدم شدن است و گفتهاند و صحيح هم گفتهاند كه علم در فقر است و در غربت ، زيرا علم فراغ خاطر و تمركز قوا مىخواهد و به قول خليل بن احمد : لايعطيك بعضه حتى تعطيه كلَّك .