شده است . بعضى از مستشرقين خواسته‌اند بگويند در اسلام چنين چيزها نيست ، تعليمات اسلام يك سلسله تعليمات ساده است در حدود يك توحيد و معاد عاميانه و يك سلسله مقررات سادهء متناسب با آن عصر و محيط ، معانى بلند عرفانى از جاى ديگر مخصوصاً هند و چين در اسلام وارد شده است . بعضى از جاهلهاى مسلمان هم اين سوء نيت را تقويت كرده و همهء افكار بلند را به نام اينكه تصوف يا فلسفه است و از هند يا يونان آمده است اينها را از اسلام ندانسته‌اند . اما اخيراً خود مستشرقين اعتراف كرده‌اند كه خود قرآن كافى است كه الهام بخش مراحل عالى توحيد و معرفت باشد . نيكلسون به نقل ميراث اسلام پاره اى از آيات قرآن را از قبيل : * ( اينما تولوا فثم وجه الله ، هو الاول و الاخر و الظاهر و الباطن ) * و غيره را شاهد بر مدعاى خود مىآورد . ولى به عقيدهء من نيكلسون مىبايست نهج البلاغه را هم ذكر مىكرد . عرفاى اسلامى مخصوصاً روى كلمات على عليه السلام زياد تكيه مىكنند و سلسله هاى عرفان و تصوف به مولى منتهى مىشود . 12 . بخش كتب ، وصيت نامه به امام حسن ( ص 183 ) : و اعلم ان الذى بيده خزائن السموات و الارض قد اذن لك فى الدعاء . . . 13 . حكمتها ، حكمت 147 ، خطاب به كميل : اللَّهم بلى لاتخلو الارض . . . 14 . حكمت 417 : و قال عليه السلام لقائل قال بحضرته : استغفر الله : ثكلتك امك ، أتدرى ما الاستغفار . .