مرتضى مطهري
272
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
رابعاً خود را پاك از آلودگيها و نجاستها نگه مىدارد ، بدن و لباسش پاك و پاكيزه است ، يك انسان واقعى خود را پاكيزه نگه مىدارد . و خامساً احساسات و غرايز خود را ضبط مىكند ، براى مدتى نه مىخورد و نه مىخوابد و نه مىگريد و نه مىخندد و نه به اين طرف و آن طرف متوجه مىشود . و سادساً عاليترين افكار و اذكار را تكرار مىكند ، تكبير مىگويد و تسبيح و تحميد ، ركوع مىكند و سجود و قيام . چه تواضع و خودشناسىاى بالاتر از سجود و چه معرفت به حقيقتى بالاتر از * ( الله اكبر . ) * معناى « * ( الله اكبر ) * » يعنى خداوند بالاتر از توصيف من است نه اينكه خداوند بزرگتر از ساير چيزهاست ، زيرا اگر بگوييم بزرگتر از ساير چيزهاست نسبتى برقرار كردهايم . بين دو موجود محدود مىتوان نسبتى برقرار كرد ، مثلًا مىتوان گفت خورشيد از زمين بزرگتر است ، زيرا زمين يك ميليون و ششصد هزار بار از خورشيد كوچكتر است ، بلكه بين يك ذرهء اتمى و بزرگترين ستارگان نسبت برقرار است ولى بين خدا و هيچ موجودى نسبت بزرگى و كوچكى برقرار نيست . سعدى مىگويد : ره عقل جز پيچ بر پيچ نيست برِ عارفان جز خدا هيچ نيست انسان همواره با حوادث و اشخاصى روبرو مىشود كه ممكن است عظمت آنها او را مرعوب و يا مجذوب كند و چقدر اتفاق افتاده كه انسان كارهايى را بلا اراده در اثر مرعوبيت و تحت تأثير شخصيت افراد قرار گرفتن انجام داده است . اما با تكرار و تلقين قلبى « * ( الله اكبر ) * » همهء عظمتها كوچك مىشود . مرحوم آيت الله بروجردى مىگفت وقتى كه مرا پيش پادشاه ( 1 ) وقت بردند به عنوان يك مقصر ، هرچه در دلم فكر كردم ديدم عظمت او مرا نمىگيرد و تحت تأثير قرار نمىدهد . در باب نماز در چند فصل مىتوان بحث كرد :
--> ( 1 ) [ اينطور خوانده شد . ]