كه * ( لاتأخذه سنة و لا نوم ) * مراقب ماست ، همان لحظه خطر وقوع در گناه داريم . آن كس كه فراموش نمىكند بندگى خود و الوهيت حق را و يك لحظه غفلت از اين نظر برايش پيدا نمىشود ، او معصوم است . معنى عصمت جز توجه و تذكر يقينى و دائم نيست : * ( و لقد همّت به و همّ بها لولا ان رأى برهان ربه . ) * فرق على بن ابيطالب با ديگران اين بود كه او آنى فراموش نمىكرد كه بنده است ، ولى ما حتى در حالى كه نماز مىخوانيم غافليم از اينكه بنده هستيم . ما در نماز ، اذان بلند مىگوييم براى اعلام ديگران و اذان كوتاه مىگوييم براى خودمان و همچنين مرد و زن اقامه مىگوييم . آنگاه كه مىگوييم * ( الله اكبر ) * ، به خودمان خطاب كرده و تلقين مىكنيم كه بزرگى و عظمت هيچ چيزى نبايد ما را مجذوب يا مرعوب كند ( 1 ) . او نه تنها بزرگتر از همه چيز است ، بلكه بزرگتر است از اينكه بزرگى او و عظمت او به تصور آيد : * ( اكبر من ان يوصف . ) * ما آن وقتى كه مىگوييم « * ( حىّ على الصلاة ) * » مخاطب ، قلب خود ماست . آنگاه كه مىگوييم « * ( حىّ على الفلاح ) * » به قلب و دل خود مىگوييم : اى دل ! به سوى نماز بيا ، نماز كار بيهوده نيست ، نماز زحمت نيست ، نماز دريچهء رستگارى و سعادت است ، « * ( حىّ على خير العمل ) * » نماز بهترين اعمال است . حضور قلب يعنى غايب نبودن آن در نماز . نماز كلاسى است كه معلم آن ما هستيم و شاگردش قلب ماست ولى از سر كلاس غايب مىشود . اشتباه كرد آن كس كه « * ( حىّ على خير العمل ) * » را از اذان و اقامه برداشت ، به خيال اينكه مردم از جهاد رو برخواهند گردانيد و به نماز رو خواهند آورد . او توجه نكرد كه چرا چهل پنجاه هزار سرباز اسلام در آن روز دو امپراطور بزرگ جهان را شكست مىدهند و قدرت مقاومت ناپذير تشكيل داده‌اند و هيچ

--> ( 1 ) انسان خواه ناخواه در طول زندگى به مظاهرى از عظمت مادى يا معنوى دربارهء اشخاص يا اشياء برمىخورد كه مقهور آن عظمت مىشود ، ولى هميشه با جملهء « * ( الله اكبر ) * » همهء آنها را در نظر خود كوچك مىكند .