مرتضى مطهري
210
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
عاشر بحار ، صفحهء 73 : عن ابى نعيم قال : شهدت ابن عمر و أتاه رجل فسأله عن دم البعوضه . قال : ممن انت ؟ قال : من اهل العراق . قال : انظروا الى هذا يسئلنى عن دم البعوضة و قد قتلوا ابن بنت رسول الله و سمعت رسول الله صلى الله عليه و آله يقول : انهما ريحانتى من الدنيا يعنى الحسن و الحسين عليهما السلام . مكتب و ايدئولوژى در ذيل تفسير آيهء مباركهء * ( يا ايها الناس اعبدوا ربكم الذى خلقكم و الذين من قبلكم لعلكم تتقون ) * گفتيم هر مكتبى جهان بينى معين ، هدف معين ، محتواى معين ، مخاطب معين دارد و اكنون اضافه مىكنيم : و آگاهى بخشى معين دارد . اين چهار ركن ( يا پنج ركن ) به يكديگر پيوستهاند و با يكديگر متناسبند و ريشهء همهء آنها از نظر ما جهان بينى است و از نظر برخى مكاتب ديگر كه به اصالت انديشهء انسان از نظر واقع بينى قائل نيستند ، هدف است و هدف هم وابسته به موقع و موضع اجتماعى و تاريخى است . از نظر به اصطلاح وجودشناسى ، پايهء همهء آنها جهان بينى است و اما از نظر به اصطلاح روش شناسى و مرحلهء اثبات ، هريك از چهارتا ( يا پنج تا ) دليل آنهاى ديگر است . از نوع جهان بينى مىتوان محتوا ، هدف ، مخاطب ، نوع آگاهى را به دست آورد و از نوع هدف ، چهارتاى ديگر را و همينطور . . . جهان بينى عبارت است از نوع شناخت مكتب دربارهء جهان و جامعه و انسان ، و هدف عبارت است از رسالت نهايى كه مكتب دارد ، و محتوا عبارت است از پيام و يا پيامهايى كه براى مردم دارد . مخاطب عبارت است از مردمى كه براى آنها صلاحيت اينكه به حركت آيند تشخيص داده مىشود ، يعنى در وجود آنها محرك