ه . مطابق آنچه در شمارهء بالا گفتيم ، چنين نيست كه دورهء قبل از ختم نبوت دورهء معجزه بوده و دورهء ختم نبوت دورهء كتاب و عقل و منطق ، و پيغمبر اسلام چون پيغمبر منطق است پس نيازى به معجزه ندارد . معجزه - مسائل 1 . عطف به ورقه هاى اعجاز قرآن ، در قرآن - و به طريق اولى در حديث و سنت - معجزات فراوانى نقل شده در حدى كه قابل تأويل و توجيه و انكار نيست . انكار آنها انكار قرآن و اسلام است . 2 . پيغمبر اسلام علاوه بر قرآن معجزاتى داشته كه دوتاى آنها در قرآن نقل شده ( شق القمر و اسراء ) و باقى در سنت و حديث . 3 . آيات سورهء اسراء * ( ( قالوا لن نؤمن لك حتى تفجر . . . ) ) * دلالت بر امتناع پيغمبر از معجزه ندارد ، همچنين بعضى آيات ديگر كه به آن استدلال شده مثل آيهء 50 از سورهء عنكبوت كه در كتاب مقدمه اى بر جهان بينى اسلامى نقد كرده‌ايم . 4 . تعريف معجزه چيست ؟ آيا معجزه يعنى استثناء در قانون عليت ؟ حدوث حادثه بدون علت ؟ هرگز الهى اينچنين چيزى را جايز نمىشمارد و الَّا اساس استدلالش بر وجود خداوند متزلزل مىشود . آيا معجزه يعنى كليت نداشتن سنخيت علت و معلول و اينكه معلول علتى مىخواهد اما هر چيز مىتواند علت هر چيز واقع شود ؟ البته اين هم نه . پس معجزه با قبول اصل عليت و معلوليت و با قبول كليت سنخيت علت و معلول است . قرآن در بيانات خود سببيت و عليت را قبول كرده است ، مثل اينكه مىگويد : * ( الذى جعل لكم الارض فراشاً و السماء بناء و انزل من السماء ماء فاخرج به من الثمرات رزقاً لكم ) * ( بقره ، 22 ) يا : * ( ينبت لكم به الزرع .