هر زمان در سينه نوعى سركند گاه ديو و گه ملك گه دام و دد زان عجب بيشه كه هر شير آگه است تا به دام سينه ها پنهان ره است . اسماء آخرت در قرآن : 15 . كلمهء معاد ظاهراً كلمه اى است نه شرعى و اسلامى بلكه متشرعى و اصطلاحى دربارهء آنچه در قرآن به نام آخرت ، حشر ، نشر ، قيامت ، اليوم الاخر ، يوم الفصل ، يوم الدين ، يوم تبلى السرائر ، يوم الخلود ، يوم التلاق ، اليوم الحق ظ ، يوم الجمع ، يوم التغابن ، يوم الحسرة ، دارالحيوان ، الواقعة ، الساعة ، النبأ العظيم ، المآب ، يوم التنادظ و غيره خوانده شده است . ولى در خود قرآن و شايد در حديث هم اين تعبير نيامده است . متكلمين اين تعبير را از آن جهت آورده‌اند كه يا گمان كرده‌اند قيامت و حشر قرآن اعادهء معدوم است و بدين جهت نام آن روز را معاد ( زمان عود ) گذاشته‌اند و يا بدان جهت است كه فرض كرده‌اند در آن وقت روحها به بدنها عود مىكنند . به هر حال ظاهر اين است كه اين كلمه اسم مكان است در اصطلاح متكلمين و فلاسفه و محدثين نه مصدر ميمى ، و به اعتبار اعادهء معدوم و يا عود ارواح به اجساد است . اين كلمه مىتوانست مفهوم صحيحى از نظر اسلام داشته باشد ، چه آن را مصدر ميمى يا اسم مكان بگيريم اما به شرط اينكه متعلق محذوف را « الى الله » بگيريم . آنچه از قرآن استنباط مىشود اين است كه قيامت زمان و يا مرحلهء عود الى الله است : * ( ان الى ربك الرجعى ، و ان الى ربك المنتهى ، انا لله و انا اليه راجعون ، انهم ملاقوا ربهم ، كذبوا بلقاء الله ، بلقاء ربهم كافرون ) * و امثال اينها . البته گروه محدثين و متكلمين و عامهء مفسرين اين تعبيرات را به نوعى تأويل مىكنند و آن را مَجاز مىدانند نه حقيقت ، مىگويند مقصود بازگشت و رجوع و لقاء پاداش و كيفر است . از نظر حكما حقيقت معاد رجوع الى الله است و از همين آيات قرآن استنباط مىكنند كه معاد يك حركت واقعى و يك بازگشت