مرتضى مطهري
144
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
معاد - برزخ سورهء محمد صلى الله عليه و آله / 27 : * ( فكيف اذا توفتهم الملائكة يضربون وجوههم و ادبارهم . معاد - عالم بعد از مرگ - ماهيت مرگ ترس از مرگ 1 . عالم بعد از مرگ بر انسان مجهول است . انسان از مرگ بيش از هر چيز ديگر مىترسد ، چرا ؟ آيا بدان جهت كه علاقه به هستى دارد ؟ پس مرگ نبايد ترسناك باشد ، بلكه بايد مبغوض باشد چون ضد حيات است كه شديدترين امر مورد علاقهء انسان است . اما افراد بشر طبعاً از مرگ وحشت دارند و مىترسند ، چرا ؟ آيا اين وحشت غريزى و فطرى است ؟ يعنى آيا از آن جهت است كه انسان بالفطره توجه دارد كه اجمالًا به جهان ديگرى مىرود و سرنوشتش نامعلوم است ؟ آيا از آن جهت است كه به انسان راجع به حوادث بعد از مرگ تلقيناتى شده و يا تأثير و بازى قوهء واهمه است آنچنان كه انسان از ميت مىترسد ، يعنى ملاك ترس از ميت و موت يك چيز است . به هر حال مرگ وحشتناك است جز براى اهل الله . ماهيت مرگ 2 . مطلبى كه بايد در اينجا بحث كنيم اين است كه از نظر منطق قرآن ، قطع نظر از هر منطق ديگرى ، ماهيت موت چيست ؟ آيا ماهيت مرگ انهدام و خرابى و فساد است ؟ مثلًا يك واحد فيزيكى نظير اتومبيل يا ساختمان منهدم مىشود ، يعنى تركيبات و تأليفات و روابط فيزيكى اجزاء از بين مىرود و همچنين يك واحد شيميايى مانند دواهاى شيميايى و يا تركيبات طبيعى از قبيل شير و غيره فاسد مىشود و به قول فلاسفه صورت طبيعى خود را از دست مىدهد و به هر حال خراب مىشود . آيا ماهيت موت ، خرابى و فساد هيكل و بدن