نيكوكاران به پاداش كار نيك و بدكاران به كيفر كار بد خود برسند ، مثل آيهء 22 از جاثيه : * ( و خلق الله السموات و الارض بالحق و لتجزى كل نفس بما كسبت و هم لايظلمون . ) * در تقرير اين گونه آيات بعضى اينچنين مىگويند كه عدل الهى ايجاب مىكند پاداش نيكوكاران و كيفر بدكاران را ، زيرا در اين جهان هم نيكوكار هست و هم بدكار ، و در اين جهان نيكوكار پاداش نمىبيند و بدكار كيفر نمىبيند و حال آنكه او مستحق پاداش و اين مستحق كيفر است ، و آن كه مدير جهان و حاكم جهان و مجرى قوانين جزايى جهان است و نبايد بىطرف و بىتفاوت بماند و صرفاً ناظر و تماشاچى باشد خداست و چون اين حاكم عادل در اين جهان به وظيفه و شأن خود عمل نكرده بايد در جهان ديگر عمل كند . آيا معاد تابع نبوت است يا نبوت تابع معاد است ؟ ر . ك : ص 141 : طبق اين بيان اولًا آخرت طفيلى دنيا فرض شده يعنى چون در اين جهان ، انسانى وجود دارد و انسان عقل و اراده اى دارد و نيك و بد را تشخيص مىدهد و براى چنين موجودى عقل حكم مىكند به پاداش و كيفر ، پس بايد عالم آخرتى در كار باشد كه متمم نواقص دنيا باشد . در حقيقت طبق اين بيان ، معاد تابع نبوت است و حال آنكه امر عكس است . اشكالى كه پيش مىآيد اين است كه اولًا حكم عقل به لزوم پاداش و كيفر ، حكم عقل عملى است نه عقل نظرى و كاشف از هيچ حقيقتى در جهان هستى نمىتواند باشد . ثانياً اگر بنا بود آخرت طفيلى دنيا باشد ، بايد بسيار كوچكتر و كم مدتتر از اين باشد كه هست . به هر حال اين بيان ، درست در جهت خلاف بيان شمارهء چهار است كه دنيا مرحله و مقدمه اى است براى آخرت . ممكن است گفته شود كه مقصود اين نيست كه آخرت براى دنيا خلق شده ، مقصود اين است كه از اين راه ما كشف مىكنيم وجود آخرت را ، و اما خود آخرت ممكن است به دليل ديگر خلق شده باشد . جواب اين است كه بيان فوق حتى ارزش كشف را هم ندارد .