مرتضى مطهري
88
يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )
اسلام در زن دو صفت كه در خلقت هست مورد توجه قرار داده و احكامى مبنى بر اين دو صفت تشريع كرده است : دو تفاوت اساسى ميان مرد و زن : 1 . زن كشت است از لحاظ بقاى نسل و نوع . 2 . زن خلقتاً لطيف البنيه و رقيق الشعور آفريده شده است . تمام احكام مشتركه و احكام مختصهء زن بر اين اساس است ، يعنى بر اساس مساوات كامل زن و مرد مگر از دو لحاظ فوق الذكر . عدالت رعايت مساوات است در شرايط مساوى و در حدود مساوات شرايط ، و اختلاف و تفاوت در حدود اختلافات واقعى . قرآن مىفرمايد : ولاتتمنوا ما فضل الله به بعضكم على بعض للرجال نصيب مما اكتسبوا و للنساء نصيب مما اكتسبن و اسئلوا الله من فضله ان الله كان بكل شىء عليماً . ( النساء ، آيهء 32 ) مقصود آيه اين است كه اعمالى كه هركس ، چه مرد و چه زن ، به مجتمع اهدا مىكند ملاك تفاضل در بهره است . بعضى از اين تفاضلها تعين پيدا كرده از قبيل زيادهء سهم الارث مرد و از قبيل وجوب نفقهء زن بر مرد ، و بعضى از آنها تعين پيدا نكرده و با عمل عمل كننده تعين پيدا مىكنند . و اما احكام مشتركه و مختصه : زن با مرد مشترك است در جميع احكام عبادات از نماز و روزه و زكات و خمس و حج ، و در حقوق اجتماعيه ارث مىبرد ، حق اختيار كسب و معامله دارد ، همچنين در تعليم و تعلم و ياد گرفتن حرف و صنايع ، حق دفاع از خود دارد و در همهء اينها استقلال رأى و نظر دارد . فقط نمىتواند مستقلًا [ متصدى ] امر حكومت يا قضا ( يا افتاء ) شود و هم نمىتواند متصدى كار جنگ بشود . بلى مىتواند در ميدان جنگ براى كارهاى ديگر از قبيل تداوى مجروحين شركت كند . اينها با طبيعت زن سازگار نيست ( لطافت بنيه و رقّت شعور ) . زن نصف مرد ارث مىبرد . بر زن حجاب