مرتضى مطهري

86

يادداشتهاى استاد مطهرى ( فارسي )

زن در ميان اعراب جاهليت : اما مرحلهء چهارم ، يعنى اعراب جاهليت . عرب ، مجاور ايران و روم بود . عاداتشان نوعى توحش بود . گاهى متأثر بودند از عادات ايران و روم و هند و مصر قديم . عرب به زن ارث نمىداد : عرب به زن ارث نمىداد ، تعدد زوجات را نامحدود تجويز مىكرد ، اختيار طلاق با مرد بود . ننگين بودن دختر : دختران را زنده به گور مىكرد و از دختر ننگ داشت . در بعضى خاندان عرب ، جنبهء فاميل بر جنبهء تأخر زن غالب مىشد و زن احترام پيدا مىكرد . در بعضى عادات مانند امم متمدنه عمل مىكردند و در بعضى مانند ملل وحشيه . معبود بودن مرد : مانند ايران و روم براى زن در حقوق استقلال قائل نبودند ، او را در امور اجتماعى - مگر استثناء - شركت نمىدادند و مانند وحشيان مرد حكم معبود زن را داشت . از همهء آنچه گذشت چنين نتيجه گرفته مىشود : 1 . همهء اين امم يا زن را در رديف حيوانات و مملوكات مىشمردند و يا لااقل زن استقلال نداشت و تحت قيمومت مرد بود ، نظير بچه . استقلال را براى زن مضر مىدانستند . 2 . زن را ابزار اجتماع مىدانستند ، نظير بردگان يا حيوانات اهلى ، جزء اجتماع نمىدانستند . 3 . زن اولًا و بالذات از حقوق محروم بود مگر به مقدارى كه انتفاع او از آن حقوق به نفع مرد بود . 4 . اساس رفتار مرد با زن بر اساس غريزهء استخدام بود لاغير . زن در قوانين اسلام : اما اسلام دربارهء زن چه چيزى ابداع كرده است ؟ ( مرحلهء پنجم ) كلمهء زن در اثر رفتار بدى كه در امم گذشته شده است مرادف شده با ضعف و پستى . كلمهء زن وسيلهء ملامت ترسوها و ضعيفها و پستها و خوارهاست . شاعر عرب مىگويد : و ما ادرى و سوف اخال ادرى اقَومٌ آل حصنام نساء زن صفتى يعنى ضعف و پستى ، مردى و مردانگى يعنى شهامت و رشادت و گذشت . در گذشته فقط در تورات و انجيل دربارهء زن توصيه هايى شده است ، و اسلام مقررات جديدى به نفع زن آورده كه